شمارهٔ ۱۷۰ خاقانی
خاقانی شروانی / قطعات / وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)
بر اهل کرم لرز خاقانیا
که بر کیمیا مرد لرزان بود
به میزان همت جهان را بسنج
که همت جهان سنج میزان بود
عیار لئیمان شناسی بلی
شناسد عیار آنکه وزان بود
ولیکن فنای بخیلان مخواه
اگرچه بقای کرم زان بود
مگو کز چمن نیست بادا غراب
مگر نرخ انجیر ارزان بود
تو را از حیات کریمان چه سود
که از مردن بخل ورزان بود
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، شاعر به توصیف ویژگی‌های انسان‌های بخشنده و بخیل می‌پردازد. او از اهل کرم می‌خواهد که در برابر قدرتمندان، مانند خاقان، صادق باشند و همت و اراده را اندازه‌گیری کنند. شاعر به این نکته اشاره می‌کند که تنها کسانی که خود دارای همت هستند، می‌توانند ارزش واقعی افراد را بسنجند. همچنین، به این موضوع اشاره می‌کند که از زندگی در کنار بخیلان چه سودی وجود دارد، چرا که مرگ و بخل آن‌ها مانع از بهره‌مندی از زندگی واقعی می‌شود. در نهایت، شاعر بر اهمیت بخشندگی و آثار آن تأکید می‌کند.