شمارهٔ ۲۰۵ - در رثاء جمال الدین ابوجعفر محمدبن علی بن منصور اصفهانی وزیر قطب الدین صاحب موصل خاقانی
خاقانی شروانی / قطعات / وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)
جمال صفاهان نظام دوم
که گیتی سیم جعفر انگاشتش
چو قحط کرم دید در مرز دهر
علی‌وار تخم کرم کاشتش
دهان جهان نالهٔ آز داشت
به در سخاوت بینباشتش
به سلطانی جود چون سر فراشت
قضا چتر دولت برافراشتش
به معماری کعبه چون دست برد
زمانه براهیم پنداشتش
از آن کآفتاب سخا بود چرخ
ز روی زمین سایه برداشتش
جهان را همین یک جوان مرد بود
فلک هم حسد برد و نگذاشتش
چنان سوخت خاقانی از سوگ او
که با شام برمی‌زند چاشتش
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، جمال صفاهان به عنوان شخصیتی بزرگ و سخاوتمند معرفی می‌شود که در دوران قحطی و تنگ‌دستی، همچون علی (ع) کرم و سخاوت در دل‌ها می‌کارد. او توسط مردم به عنوان یک منبع تقویت و نعمت شناخته می‌شود و با قدرت و جودش، قضا و سرنوشت را تحت تأثیر قرار می‌دهد. در این توصیف، جمال به نوعی شبیه به ابراهیم خلیل (ع) در ساختن کعبه تصور می‌شود. اما با این حال، حسادت آسمان باعث می‌شود که او را نتوانند به خوبی نگه‌دارند و دنیا از چنین انسانی محروم شود. مرثیه‌سرایان نیز به خاطر سوگ او دچار غم و اندوه می‌شوند.