شمارهٔ ۲۱۷ خاقانی
خاقانی شروانی / قطعات / وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)
خاقانیا به سائل اگر یک درم دهی
خواهی جزای آن دو بهشت از خدای خویش
پس نام آن کرم کنی ای خواجه برمنه
نام کرم به دادهٔ روی و ریای خویش
بر دادهٔ تو نام کرم کی بود سزا
تا داده را بهشت ستانی سزای خویش
تا یک دهی به خلق و دو خواهی ز حق جزا
آن را ربا شمر که شمردی عطای خویش
دانی کرم کدام بود آنکه هرچه هست
بدهی بهر که هست و نخواهی جزای خویش
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن به بررسی مفهوم generosity (بخشش) و نیت پشت آن می‌پردازد. شاعر می‌گوید اگر کسی بخواهد با دادن یک درم، دو بهشت از خدا دریافت کند، نام آن را مهربانی نگذارید چون این عمل به خاطر پاداش و جزا بوده است. او بیان می‌کند که حقیقی‌ترین نوع کرم آن است که فرد بدون انتظار پاداش، به دیگران عطا کند و به خاطر خداوند ببخشد. در واقع، نیت در بخشش بسیار مهم‌تر از عمل است و اگر کسی با نیت خوب و بدون انتظار پاداش به دیگران کمک کند، آن را باید کرم واقعی دانست.