نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۳۵۷ خاقانی

خاقانی شروانی / قطعات / وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)

خاقانیا ز خدمت شاهان کران طلب

تا از میان موج سیاست برون شوی

چون جام و می قبول و رد خسروان مباش

که‌آب فسرده آئی و دریای خون شوی

از قُرب و بُعدشان که چو خورشید قاهرند

چون ماه گاه کاهی و گاهی فزون شوی

در یک شب از قبول و ز رد چون بنات نعش

گه سرفراز گردی و گاهی نگون شوی

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این ابیات به بررسی وضعیت و سرنوشت افرادی می‌پردازد که در خدمت شاهان هستند. شاعر به این نکته اشاره می‌کند که نباید مانند شراب که همواره در جام می‌نوسی و به دلخواه شاهان تغییر کند، رفتار کرد. او هشدار می‌دهد که در مواجهه با قدرت و سیاست، ممکن است به طور ناگهانی بالا و پایین شوید، مانند ماه که در دوره‌های مختلف کم و زیاد می‌شود. در نهایت، شاعر به این ایده می‌رسد که گاهی فرد می‌تواند عظیم و موفق باشد و گاهی سقوط کند، که نشانگر عدم ثبات در زندگی افراد وابسته به قدرت است.