نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

رباعی شمارهٔ ۶۹ خاقانی

خاقانی شروانی / رباعیات / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)

آن ماه دوهفته کرده عمدا هر هفت

آمد بر خاقانی و عذرش پذرفت

ناچار که خورشید سوی ذره شود

ذره سوی خورشید کجا داند رفت

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

در این بیت شاعر به مفهوم تقدیر و ناچاری اشاره می‌کند. او می‌گوید که ماهی که به دو نیم شده، به طور عمدی هر هفته به سمت خاقانی (شاعر) می‌آید و او عذرش را می‌پذیرد. در نهایت، شاعر به این نتیجه می‌رسد که خورشید باید به سمت ذره (نقطه کوچکی از جهان) برود، ولی ذره هیچ‌گاه نمی‌تواند به سمت خورشید برود و از این رو نمی‌داند چگونه حرکت کند. در این خلاصه، ایما به مفاهیم بزرگ و کوچک، و همچنین طبیعت محتوم روابط هستی مشاهده می‌شود.