نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۱۴ - در وجود آمدن فریدون و احوال آن خواجوی کرمانی

خواجوی کرمانی / سام نامه - سراینده نامعلوم منسوب به خواجو / وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)

ببالید برسان سرو سهی

همی تافت زو فر شاهنشهی

جهان جوی با فر جمشید بود

به کردار تابنده خورشید بود

جهان را چو باران به بایستگی

روان را چو دانش به شایستگی

به سر بر همی گشت گردان سپهر

شده رام با آفریدون به مهر

همان گاو کش نام پرمایه بود

ز گاوان ورا برترین پایه بود

ز مادر جدا شد چو طاؤس نر

به هر موی بر تازه رنگی دگر

شده انجمن بر سرش بخردان

ستاره‌شناسان و هم مؤبدان

که کس در جهان گاو چونان ندید

نه از پیرسر کاردانان شنید

زمین کرد ضحاک پر گفتگوی

به گرد جهان هم برین جستجوی

فریدون که بودش پدر آبتین

شده تنگ بر آبتین بر زمین

گریزان و از خویشتن گشته سیر

درآویخت ناگاه در کام شیر

از آن روزبانان ناپاک مرد

تنی چند روزی بدو بازخورد

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر درباره‌ی داستانی از تاریخ ایران زمین و شخصیت‌های اسطوره‌ای آن است. در اینجا به شکوه و عظمت یک سرو (درخت) که نماد یکتایی و پادشاهی است، اشاره شده است. جهان به مانند فروغ جمشید و تابش خورشید می‌درخشد و شایستگی و دانایی انسان‌ها همچون باران بر زمین می‌بارد. همچنین، به شخصیت فریدون و پدرش آبتین اشاره می‌شود که در پی ضحاک، یک شخصیت شرور، به جست و جو پرداخته‌اند. فریدون در مواجهه با این خطرات و ناپاکی‌ها قرار می‌گیرد و گاهی به مبارزه می‌پردازد. این شعر به توصیف سیاهی و ناپاکی، و تلاش قهرمانان برای مقابله با آن می‌پردازد.