نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۱۱۵۳ امیرخسرو دهلوی

امیرخسرو دهلوی / غزلیات / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)

ای جفا آموخته، از غمزه بدخوی خویش

نیکویی ناموزی آخر از رخ نیکوی خویش

می روم در راه بیداد و جفا از خوی بد

بد نباشد گر دمی باز ایستی از خوی خویش

چون تنم از ناتوانی موی شد بی هیچ فرق

فرق کن گر می توانی از تنم تا موی خویش

چون به پهلوی خودم در رنج و بس ترسم که پیش

خویشتن را هم ببینم بعد ازین پهلوی خویش

روی من از اشک و رویت از صفا آیینه شد

روی خود در روی من بین، روی من در روی خویش

یک دم، ای آیینه جان، رو نما تا جا کنم

بر سر دست خودت یا بر سر زانوی خویش

چشم باشد زیر ابرو، ور تو باشی چشم من

از عزیزی شانمت بالاتر از ابروی خویش

از نزاری آن چنان گشتم که گر می بنگرم

می توانم دیدن از یک سوی دیگر سوی خویش

یک شبی دزدیده می خواهم که آیم سوی تو

که شفیع عفو باشی بر سگان کوی خویش

گر خیال قامتت اندر سر سرو اوفتد

سرنگون همچون خیال خود فتد و در جوی خویش

گوش هندو پاره باشد، ور منم هندوی تو

پاره کن گوش و مکن پاره دل هندوی خویش

هر زمان گویی که خسرو جادویی چون می کنی

این مپرس از من، بپرس از غمزه جادوی خویش

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر به احساسات عمیق شاعر در رابطه با عشق و دوری از معشوق اشاره دارد. شاعر از جفا و بدخلقی خود می‌گوید و نیکویی را به خاطر ظاهر زیبا و دل‌ربای معشوقش فراموش می‌کند. او در راه بدی و جفا می‌رود اما خواهان توقفی از جانب خود است تا بتواند از درون خود فاصله بگیرد. به تصویر کشیدن رنج‌ها و ترس‌ها، عشق و زیبایی در آیینه، و همچنین ابراز عشق و وفاداری، تماماً در این شعر موج می‌زند. شاعر به معشوقش می‌گوید که اگرچه دچار درد و رنج است، همچنان او را می‌ستاید و حاضر است برای رسیدن به او تلاش کند.