نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۴۳۰ امیرخسرو دهلوی

امیرخسرو دهلوی / غزلیات / وزن: مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن (هزج مثمن سالم)

مرو زینسان که هر سو جامه جان چاک خواهد شد

جهانی در سر این غمزه بیباک خواهد شد

خدا را، زو نپرسی و مرا سوزی بجای او

که کشته عالمی زان نرگس بیباک خواهد شد

روید، ای دوستان، هر جا که می باید، من و کویش

که این تن خاک این جایست و اینجا خاک خواهد شد

تو میزن غمزه تا من می خورم خوش خوش سنان تو

چه غم دارد ترا، گر سینه من چاک خواهد شد

زهی شادی که او آید، ببیند حال من، لیکن

من این شادی نمی خواهم که او غمناک خواهد شد

بسوزم خویشتن از جور بخت بد، ولی ترسم

که آتش سوخته از ننگ این خاشاک خواهد شد

مبین زین سو که جانم از خیال مهره چشمت

چو گنجشک گروهه کرده در تاباک خواهد شد

خیال خط تو همراه جانم باشد آن روزی

که نام من، ز لوح زندگانی پاک خواهد شد

ازان لب تلخ می گویی، مترس از خنده خسرو

که هر زهری که می آید بر آن، تریاک خواهد شد

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

در این شعر، شاعر به احساسات عمیق و دردهای عشق خود اشاره می‌کند. او بیان می‌کند که حضور معشوقش مانند ضربه‌ای چنان قوی است که می‌تواند جهان را تحت تأثیر قرار دهد. او خدا را نمی‌سازد در عوض به شدت از عشق خود رنج می‌برد و می‌گوید که عشقش همچون آتشی سوزان است که ممکن است باعث عذاب او شود. شاعر از شادی ناشی از دیدن معشوق سخن می‌گوید، اما می‌داند که این شادی ممکن است به غم بدل شود. او در نهایت به وابستگی روحی‌اش به معشوق اشاره می‌کند و می‌گوید که حتی در غم و اندوه نیز عشق او برایش مهم‌تر از همه چیز است. در این ابیات، تضادهای عشق، خوشی و غم به زیبایی تصویر شده‌اند.