شمارهٔ ۱۳ - (در پی این فهرست منظوم ابیات گزیدهای را از حمد، مناجات، نعت و معراج میآریم که محسنات معنوی عمده دارد) حمد: امیرخسرو دهلوی
امیرخسرو دهلوی / مثنویات / وزن: مفتعلن مفتعلن فاعلن (سریع مطوی مکشوف)
حمد خداوند سرایم نخست
تا شود این نامه به نامش درست
واجب اول به وجود قدم
نی به وجودیکه بود از عدم
نور فزای بصر دوربین
دیده گشای دل عبرت گزین
رخش علل دررهش افگنده سم
علت ومعلول درو ، هر دو گم
کس نبرد راه به تحقیق او
وربرد الا که به توفیق او
هستی ما نزد خرد اندکی ست
وان همه با نیستی ما یکی ست
بود در اول کس ازو پیش نی
ماند در آخر ، کس ازو بیش نی
کرد خرد وحدت او را سجود
ثانی او ممتنع اندر وجود
شرک نه در مملکتش دست سای
خود نتوان بود به شرکت خدای
پاک از آلودگی آب وخاک
پاک تر از هر چه بگویند پاک
دیدن او هست ز مردم دروغ
تا هم ازو دیده نیابد فروغ
دور زمین را به زمان باز بست
دام و در از وی با مان باز رست
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، شاعر ابتدا به حمد و ستایش خداوند میپردازد و خود را به نام او معرفی میکند. او بر وجود خداوند تأکید میکند که هستیاش وابسته به عدم نیست و نور او بینا را روشن میکند. شاعر به ناپایداری علل و معلولها اشاره میکند و میگوید که هیچکس نمیتواند به درک حقیقی خداوند دست یابد مگر با توفیق او. همچنین بر وحدت و یگانگی خدا تأکید کرده و بیان میکند که او از هر گونه آلودگی و شرک پاک است و هیچ چیزی نمیتواند شبیه او باشد. در نهایت، شاعر به عظمت خداوند و نظم جهان اشاره میکند و تأکید میکند که تنها او قادر به بستن دور زمین و گشودن دامهاست.