نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۷۵ - در وصف اسب و مدح شهریار منوچهری

منوچهری دامغانی / قصاید و قطعات / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)

آفرین زان مرکب شبدیز فعل رخش خوی

اعوجی مادرش و آن مادرش را یحموم شوی

گاه بر رفتن چو مرغ و گاه پیچیدن چو مار

گاه رهواری چو کبک و گاه برجستن چو گوی

چون نهنگان اندرآب و چون پلنگان بر جبال

چون کلنگان در هوا و همچو طاووسان به کوی

در شود بی‌زخم و زجر و در شود بی‌ترس و بیم

همچو آذرشست، بتش همچو مرغابی، به جوی

پی ز قوس و فش ز درع و رگ ز موی و تن ز کوه

سر ز نخل و دم ز حبل و برزسنگ و سم ز روی

دیر خواب و زود خیز و تیز سیر و دور بین

خوش عنان و کش خرام و پاکزاد و نیکخوی

سخت پای و ضخم ران و راست دست و گرد سم

تیزگوش و پهن پشت و نرم چرم و خرد موی

ابر سیر و باد گرد و رعد بانگ و برق جه

کوه کوب و سهل بر و شخ نورد و راهجوی

گور ساق و شیر زهره، یوز تاز و غرم تک

پیل گام و کرگ سینه، رنگ تاز و گرگ پوی

تیزچشم، آهن جگر، فولاد دل، کیمخت لب

سیم دندان، چاه بینی، ناوه کام و لوح روی

نیزه و تیغ و کمند و ناچخ و تیر وکمان

گردن و گوش و دم و سم و زهار و ساق اوی

اینچنین اسبی مرا داده‌ست بی زین شهریار

اسب بی‌زین همچنان باشد که بی‌دسته سبوی

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر درباره توصیف زیبایی‌ها و ویژگی‌های یک اسب می‌باشد. شاعر به قدرت و چابکی اسب اشاره می‌کند و آن را به حیوانات مختلفی همچون مرغ، مار، نهنگ و پلنگ تشبیه می‌نماید. او از ویژگی‌های ظاهری و رفتاری اسب می‌گوید، مانند سرعت، دقت و زیبایی در حرکت. اسب توانا و بی‌زین همچون انسانی بدون هدایت توصیف شده که با وجود نداشتن زین، زیبایی و شکوه خاصی دارد. شاعر در نهایت اشاره می‌کند که این اسب قوی و با شرف، هدیه‌ای از سوی شهریار است.