شمارهٔ ۷۵ - در وصف اسب و مدح شهریار منوچهری
منوچهری دامغانی / قصاید و قطعات / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
آفرین زان مرکب شبدیز فعل رخش خوی
اعوجی مادرش و آن مادرش را یحموم شوی
گاه بر رفتن چو مرغ و گاه پیچیدن چو مار
گاه رهواری چو کبک و گاه برجستن چو گوی
چون نهنگان اندرآب و چون پلنگان بر جبال
چون کلنگان در هوا و همچو طاووسان به کوی
در شود بیزخم و زجر و در شود بیترس و بیم
همچو آذرشست، بتش همچو مرغابی، به جوی
پی ز قوس و فش ز درع و رگ ز موی و تن ز کوه
سر ز نخل و دم ز حبل و برزسنگ و سم ز روی
دیر خواب و زود خیز و تیز سیر و دور بین
خوش عنان و کش خرام و پاکزاد و نیکخوی
سخت پای و ضخم ران و راست دست و گرد سم
تیزگوش و پهن پشت و نرم چرم و خرد موی
ابر سیر و باد گرد و رعد بانگ و برق جه
کوه کوب و سهل بر و شخ نورد و راهجوی
گور ساق و شیر زهره، یوز تاز و غرم تک
پیل گام و کرگ سینه، رنگ تاز و گرگ پوی
تیزچشم، آهن جگر، فولاد دل، کیمخت لب
سیم دندان، چاه بینی، ناوه کام و لوح روی
نیزه و تیغ و کمند و ناچخ و تیر وکمان
گردن و گوش و دم و سم و زهار و ساق اوی
اینچنین اسبی مرا دادهست بی زین شهریار
اسب بیزین همچنان باشد که بیدسته سبوی
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر درباره توصیف زیباییها و ویژگیهای یک اسب میباشد. شاعر به قدرت و چابکی اسب اشاره میکند و آن را به حیوانات مختلفی همچون مرغ، مار، نهنگ و پلنگ تشبیه مینماید. او از ویژگیهای ظاهری و رفتاری اسب میگوید، مانند سرعت، دقت و زیبایی در حرکت. اسب توانا و بیزین همچون انسانی بدون هدایت توصیف شده که با وجود نداشتن زین، زیبایی و شکوه خاصی دارد. شاعر در نهایت اشاره میکند که این اسب قوی و با شرف، هدیهای از سوی شهریار است.