شمارهٔ ۴۵ - مختوم به مدح مولای متقیان و امیرمؤمنان علی بن ابیطالب علیه السلام محیط قمی
محیط قمی / هفت شهر عشق / وزن: مفتعلن فاعلات مفتعلن فع (منسرح مثمن مطوی منحور)
قد پی تعظیم خلق خم نتوان کرد
بندگی غیر ذوالکرم نتوان کرد
هر سو مو گر شود هزار زبان باز
شکر تو یا سابغ النعم نتوان کرد
منت دونان پی دونان نتوان برد
بهر درم حال خود دژم نتوان کرد
دامن همت که پاک آمده از عیب
طمع و حرص، متهم توان کرد
غره مشو بر دو روز دولت دنیا
زنده دلا، تکیه بر عدم نتوان کرد
از پی مخلوق، ترک حق نتوان گفت
ترک صمد، سجدهٔ صنم نتوان کرد
با تو برادر هر آن چه شرط وفا بود
گفتم و تکرار، دم به دم نتوان کرد
آن چه زدیوان غیب، گشته مقرر
هیچ به تدبیر، بیش و کم نتوان کرد
جز زنبی و علی و فاطمه و آل
از دگری خواهش کرم نتوان کرد
ترک ولای علی «محیط» نگوید
بر خود و بر جان خود، ستم نتوان کرد
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر بیانگر نکاتی عمیق درباره توحید، بندگی و وابستگی به خداوند است. شاعر تأکید می‌کند که در برابر خداوند متعال، تمام بندگی جز برای او بی‌معناست و هیچ شکرگذاری غیر از او ممکن نیست. او بر این نکته تأکید دارد که نباید به دنیا و ظاهر آن وابسته شد و همچنین روشن می‌کند که نباید از خداوند و حقایق الهی غفلت کرد. شاعر به وفا به برادران دینی و خانواده اهل بیت (علی و فاطمه) اشاره می‌کند و نشان می‌دهد که تنها از ایشان باید طلب کرم و رحمت نمود. در نهایت، این شعر به معنای عمیق و نابودی حرص و طمع و وابستگی به مخلوق می‌پردازد و اهمیت ولای علی (ع) را مورد تأکید قرار می‌دهد.