عجایب کوهها ملا احمد نراقی
آنگاه نظری به کوهسار افکن و ملاحظه کن که چگونه خالق بی چون آنها را بر پای داشته و اطراف زمین را به آنها استحکام داده و از زیر سنگهای تیره آن چشمه های آب گوارای صاف بر روی زمین روان کرده و بسی جواهر قیمتی که مقومان عالم از قیمت آن عاجز می گردند در آنها مخزون نموده و چقدر معادن در آنها خلق کرده که اگر یکی از آنها نبودی نظام معیشت انسان تمام نشدی و در هر جا که قابل آبادی و اجتماع مردم بود نزدیکی آن را از این معادن خالی نگذاشتی تا امر ایشان مختل نگردد.
و هر کدام که احتیاج به آن بیشتر بود چون نمک و مانند آن را نزدیکتر و وافرتر آفرید.
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
نویسنده به زیبایی و قدرت آفرینش خداوند در طبیعت اشاره میکند، به ویژه به کوهها که استحکام زمین را فراهم کرده و چشمههای آب زلال از زیر سنگها جاری میسازند. او همچنین به وجود جواهرات قیمتی و معادن مختلف در کوهها اشاره میکند که بر زندگی انسانها تاثیرگذار است و از این معادن برای تامین نیازهای بشر، به ویژه در مکانهای مناسب برای سکونت و زندگی مردم بهرهبرداری میشود.