بخش ۱۹۴ - خدای تعالی فرموده ما غرک بربک الکریم ملا احمد نراقی
ملا احمد نراقی / مثنوی طاقدیس / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
آن یکی کرد این سؤال از آن امام
کی تو در فهم و کتاب حق تمام
از چه فرمود آن خدای بی همال
در مقام مهر و توبیخ و جلال
چون شدی مغرور بر رب کریم
از چه کردی این گناهان عظیم
مقتضای حال این بود ای خلیل
که بگوید رب قهار جلیل
گفت رو رو پس تو نادان بوده‌ای
عقده‌ای از نکته‌ای نگشوده‌ای
خواست تا حق رحمت اندوزی کند
مجرمان را عذرآموزی کند
تا کند تعلیمشان عذر گناه
عذر مغروری و آن فعل تباه
تا بیاموزد سؤالش را جواب
یادشان آرد ز وصل مستطاب
تا بگویند این امید و این غرور
بر کرمهای تومان بود ای غفور
عذر ما اینست در جرم و خطا
هرچه دیگر عذر می‌آرم هبا
عذر بدتر از گنه می‌آورم
پردهٔ ناموس خود را می‌درم
آن یکی گوید گنه از نفس بود
وان دگر گوید ز شیطان عنود
آن هوس را عذر آرد آن هوا
آن گنه سازد حوالت بر شقا
این جواب عذر باشد سر به سر
چون جواب خصم و قاضی ای پسر
آمد آن یک با دو گوش خون چکان
نزد قاضی ایها‌القاضی فغان
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، سوالی از امام مطرح می‌شود دربارهٔ فهم و درک حقیقت و خشم خداوند. اشاره به این است که چرا برخی انسان‌ها بر نعمت‌های خداوند مغرور شده و مرتکب گناهان عظیم می‌شوند. جواب امام نشان می‌دهد که انسان‌ها به دلیل نادانی و عدم شناخت صحیح از حقیقت، دست به عذر و بهانه‌جویی می‌زنند. در نهایت، بعضی افراد به نفس و وسوسه‌های شیطانی خود عذر می‌آورند و در تلاش‌اند تا گناهان خود را توجیه کنند. این متن بر آموختن عذرخواهی و درک بهتر از اشتباهات تأکید دارد.