بخش ۵۷ - تتمه حکایت مرد عارف با زن خود ملا احمد نراقی
ملا احمد نراقی / مثنوی طاقدیس / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
گفت آن عارف که با من گفت باز
آن نگار روح بخش دل نواز
هر گناهی را بیامرزم ولی
می نبخشم گر بجز من مایلی
گر تو را در دل هوای غیر ماست
ترک آن دل کن که آتش را سزاست
هرکه با من غیر من انباز کرد
هفت دوزخ را به خود در باز کرد
کین گنه کاریست کو معذور نیست
این گنه در نزد ما مغفور نیست
از نبی آن حکم سرمد را عیان
انه لا یغفر ان یشرک بخوان
وز نبی بشنو به صد بانگ و نوا
کل ذنب ما سوی الاعراض را
رو بگردان آنچه میخواهی بگوی
سوی ما آی آنچه میخواهی بجوی
دل به ما ده ما خریدار دلیم
نی خریدار تن و آب و گلیم
گر نماز و روزهات فرمودهام
زان به سوی خود رهت بنمودهام
هم زکوة و خمس و هم حج و جهاد
مطلب از جمله بود صرف فؤاد
تا بگردانی دل از مال و وطن
از عیال و خانمان و جان و تن
روی برتابی از اینها یکسره
روی آری سوی آن یار سره
معنی اینها همه یکسان بود
روی دل کردن سوی جانان بود
زین سبب بی قصد و دل زینها یکی
نیست مقبول خداوند اندکی
لیک میل دل بود آنجا قبول
گرچه تن را از عمل باشد ذَهول
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
عارف میگوید که هر گناهی را میتوان بخشید، اما اگر کسی غیر از خدا را بخواهد، نمیتوان او را بخشید. باید دل از غیر خدا پاک کرد، زیرا این کار باعث عذاب و عاقبت وخیم است. کسی که با غیر خدا ارتباط برقرار کند، خود را به هفت دوزخ محکوم کرده است. گناهان در بارگاه خداوند بخشیده نمیشوند مگر اینکه انسان از غیر خدا رو برگرداند و فقط به سوی او کند. عبادتهایی مثل نماز و روزه نیز برای هدایت به سمت خداوند است. در نهایت، باید دل را از امور دنیوی جدا کرده و تنها به محبت و بندگی خدا توجه داشت، زیرا این تنها راه مقبولیت در درگاه خداوند است.