بخش ۹ - عهد و میثاق شاه با طوطی ملا احمد نراقی
ملا احمد نراقی / مثنوی طاقدیس / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
گفت شه باشد مرا عهد دیگر
زینهار آن را میفکن از نظر
در جزیره چونکه مسکن ساختی
رحل خود را اندر آن انداختی
از نگار و نقش آن از ره مرو
از فریب عیش آن غافل مشو
آن جزیره گرچه شاد و خرم است
لیک با یک شادی او صد غم است
گرچه در هر گوشه‌ای زان گنجهاست
لیک با هر گنج آن صد اژدهاست
غنچه و گل اندر آن بسیار هست
لیک با هر گل هزاران خار هست
دشت او شاداب چون باغ ارم
گورها کنده ولی در هر قدم
باغ و بستانش که سیراب و تر است
معبر برفست و راه صرصر است
گلستانش جای زاغان و زغن
کوهسارش مر پلنگان را وطن
جمله کوه و دشت صحرا و قلاع
غول در غول و سباع اندر سباع
هر بهارش را خزانها در پی است
در پی اردیبهشتش صد دی است
جاده‌هایی را که بینی اندر آن
جمله راهِ خانه صیاد دان
راههایش گر بپیمایی تمام
یا رود سوی قفس یا سوی دام
اندر آن ویرانه‌های بیشمار
وندر آن ویرانه‌ها جغدان هزار
دشمنانِ جان طوطی سر به سر
بر هلاک طوطیان بسته کمر
طوطیان را خون در آنجا ریخته
خونشان با خاک آن آمیخته
کرده در هر گوشه صیادی کمین
دامها گسترده بر روی زمین
در کمین طوطیان بنشسته‌اند
طوطیان را بال و پر بشکسته‌اند
همچنانکه کرده شیطان رجیم
عزم بر کید بنی آدم صمیم
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به توصیف یک جزیره زیبا و فریبنده می‌پردازد که در عین حال خطرات و مشکلات زیادی را هم در خود نهفته دارد. شاعر می‌گوید اگرچه جزیره شاداب و خوش منظر است، اما هر شادی آن با غم‌هایی همراه است. در کنار زیبایی‌ها و گنج‌های آن، موجودات خطرناک و دشواری‌هایی هم وجود دارد. برای مثال، در هر گوشه گل و گیاهی هست، اما در کنار آن‌ها خارهایی هم وجود دارد. تمامی این زیبایی‌ها در پی مشکلات و خطرات، به خصوص برای موجوداتی مانند طوطیان، که در معرض خطر شکار قرار دارند، است. در نهایت، شاعر به مخاطب هشدار می‌دهد که نباید فریب ظاهر زیبا و خرم جزیره را بخورد و باید از شرایط واقعی و خطرناک آن آگاه باشد.