شمارهٔ ۳۹ نشاط اصفهانی
نشاط اصفهانی / مثنویات / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
نفس شوم تو چاه تاریک است
راه شرع ارچه راست باریک است
عقل و علم آن چراغ و این روغن
به شب تیره راه از آن روشن
عشق پوینده مرکبی رهجو
باشد از ذکر تازیانهٔ او
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این ابیات به بیان اهمیت عقل و علم در تاریکیهای زندگی میپردازد. شاعر اشاره دارد که نفس انسان میتواند تاریکی و سردرگمی ایجاد کند، اما راه حق و شریعت هرچند باریک است، روشنایی آن از عقل و علم تأمین میشود. عشق نیز به عنوان عاملی جستجوگر، چون مرکبی در این مسیر عمل میکند و با تازیانهی ذکر، انسان را به سوی حقیقت رهنمون میسازد.