بخش ۲۷ - آیین اهل عراق حکیم نزاری
حکیم نزاری قهستانی / دستورنامه / وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)
شنیدم که فرمان دهان عراق
به هر گه که افتاد صبوح اتّفاق
به رسم سخاوت به قدر یار
کنند از کم و بیش چیزی نثار
ولی دیر دیر افتد این اتّفاق
چنین است آئین اهل عراق
بزرگانه می خورد رسمی نکوست
به جایی که معهود و آئین و خوست
به شرطی که در هوشیاری بود
نه در عینِ بی اختیاری بود
ز بس شوق چون میزبانی کنند
جوانان ما جان فشانی کنند
از آن می که مستانِ ما می خورند
مقیمان بالا به رشک اندرند
نه آن می که هشیاریش در پی است
از آن می که مستی او بی می است
که نه می همه مفسدان می خورند
خورند اهلِ معنی و جان پرورند
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، شاعر به آیین و رفتار اهل عراق در مهمانی‌ها اشاره می‌کند و می‌گوید که در هر بار فرصت برای مهمانی، با سخاوت و generosity چیزی به مهمانان می‌بخشند. این رفتار سپاسگزاری به کندی انجام می‌شود، اما در مجموع زیباست. همچنین تأکید می‌کند که مهمانی باید در حالت هوشیاری برگزار شود و نه در حالت بی‌اختیاری. جوانان با عشق و شوق به مهمانی‌ها می‌آیند و برخی از می‌نوشیدنی‌ها که مهمانان مصرف می‌کنند، باعث حسادت دیگران می‌شود. نهایتاً، شاعر تفاوت بین مستی حقیقی و مستی بی‌خودانه را مورد بحث قرار می‌دهد و می‌گوید که کسانی که اهل معرفت و معنویت هستند، به‌راستی از می‌نوشند.