بخش ۶ عمان سامانی
عمان سامانی / گنجینة الاسرار / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
در بیان اینکه چون طالب، تعینات را در قمار طلب بباخت و هستی خود را در هستی مطلوب نیست ساخت و در فنای او باقی شد، لاجرم هم میخواره و هم ساقی شد و اگر هم باده و جامش خوانند رواست.
دیگر از ساقی نشان باقی نبود
ز آنکه آن میخواره جز ساقی نبود
خود بمعنی باده بود و جام بود
گر بصورت رند درد آشام بود
شد تهی بزم از منی و از تویی
اتحاد آمد، به یک سو شد دویی
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن به بیان مفهوم فناء و اتحاد در عشق و حرکت به سوی حضرت حق می‌پردازد. شاعر می‌گوید که وقتی کسی همه چیز را در قمار عشق باخت و وجود خود را در وجود محبوب ناپدید کرد، به نوعی هم میخواره و هم ساقی می‌شود. در این حالت، دیگر نشانی از ساقی باقی نمی‌ماند، چون خود میخواره همان ساقی است و واسطه‌گری دیگر وجود ندارد. به عبارتی، او به خود باده و جام می‌شود و با نوشیدن درد عاشقانه، بزم از شخصیّت‌های جدا تهی می‌شود و به اتحاد می‌رسد، جایی که دوگانگی میان "من" و "تو" از بین می‌رود.