نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۲۳ - علم الیقین و عین الیقین و حقّ الیقین ابوعلی عثمانی

ابوعلی حسن بن احمد عثمانی / باب سوم

و از آن جمله علم الیقین و عین الیقین و حقّ الیقین است. این عبارتهائیست از علمهای آشکارا، یقین علمی بود کی خداوند او را شک نیفتد در آن بر عرف و عادت و یقین اندر وصف حق سبحانه و تعالی اطلاق نکنند زانک توقیف نیامدست، علم یقین بیقین بود. و همچنین عین الیقین نفس یقین بود و حقّ الیقین نفس الیقین باشد، علم الیقین بر موجب اصطلاح ایشانست آنچه بشرط برهان بود و عین الیقین بحکم بیان بود و حق الیقین بر نعت عیان بود.

علم الیقین ارباب عقول را بود و عین الیقین اصحاب علوم را بود و حقّ الیقین خداوندان معرفت را بود و سخن را اندرو باز پژوهیدن محالست و تحقیق این بازاین آید که یاد کردیم و برین قدر اختصار کردیم بر روی تنبیه.

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن به توضیح سه نوع یقین می‌پردازد: علم الیقین، عین الیقین و حق الیقین. - **علم الیقین**: به دانشی اطلاق می‌شود که با برهان و استدلال به دست می‌آید و مختص ذهن و عقل است. - **عین الیقین**: به مشاهده و تجربیات مستقیم اشاره دارد و به نوعی درک عمیق‌تر از واقعیات است. - **حق الیقین**: به حقیقت و واقعیت درونی و عمیق مربوط می‌شود و مختص افرادی است که به معرفت و فهم عمیق دست یافته‌اند. تفاوت این سه نوع یقین در سطح و عمق شناخت و ادراک هر کدام از آن‌ها است و در نهایت، اشاره می‌شود که بحث درباره این موضوعات پیچیده و عمیق است و نیاز به تأمل دارد.