نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۵۶ - ابوعلی محمّدبن عبدالوهّاب الثَقَفی ابوعلی عثمانی

ابوعلی حسن بن احمد عثمانی / باب دوم

و ازین طایفه بود ابوعلی محمّدبن عبدالوهّاب الثَقَفی امام وقت بود و صحبت ابوحفص کرده بود و آنِ حَمْدون قصّار و تصوّف به وی آشکار شد بنشابور و وفاة او اندر سنه ثمان و عشرین و ثلثمایه بود.

منصوربن عبداللّه گوید که ابوعلی ثقفی گفت اگر مردی همه علمها حاصل کند و طریقتهاء مردان بداند بجایگاه مردان نرسد مگر بریاضت از پیری یا امامی یا مؤدّبی نصیحت کننده و هر کی ادب از استادی فرا نگرفته باشد کی عیبهای وی بازو نماید و رعونتهای نفس، بدو اقتدا کردن روا نبود اندر درست کردن معاملات.

ابوعلی ثقفی گوید که زمانۀ آید برین امّت کی زندگانی مؤمن اندرو خوش نباشد مگر خویشتن اندر منافقی بسته باشند.

هم او گوید اُفّ ازین شغلهای دنیا چون بر کسی اقبال کند و اُفّ از حسرت وی چون برگردد و عاقل آنست کی میل بچیزی نکند که چون اقبال کند مشغله باشد و چون برگردد حسرت بود.

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

ابوعلی محمد بن عبدالوهاب ثقفی، امام زمان خود، در بنشابور با ابوحفص صحبت کرده و اصول تصوف را فراگرفته بود. او در سن ۳۱ سالگی درگذشت. او می‌گفت که حتی اگر کسی تمام علم‌ها را به دست آورد، به مقام مردان نمی‌رسد مگر با ریاضت و تربیت از یک پیر یا معلم. به اعتقاد او، هر کسی که از استادش ادب نیاموخته باشد، نمی‌تواند عیب‌های خود را بشناسد و از رذایل نفس دور بماند. او پیش‌بینی کرد که روزی خواهد رسید که زندگی مؤمنان در جامعه خوشایند نخواهد بود، مگر اینکه خود را در دوگانگی و نفاق گرفتار کرده باشند. همچنین، او به دنیا و کمبودهای آن اشاره کرده و گفت که عاقل کسی است که به چیزهایی که فقط زمان خوشی به دست می‌آورد و ممکن است به حسرت منجر شود، تمایل نداشته باشد.