بخش ۷۰ - ابوالعبّاس السیّاری ابوعلی عثمانی
ابوعلی حسن بن احمد عثمانی / باب دوم
و از ایشان بود ابوالعبّاس السیّاری رَحْمَةُ اللّه عَلَیْهِ و نام او القاسم بن القاسم، از مرو بود و صحبت واسطی کرده بود و شاگردی او اندر علم این طایفه، و عالم بود، وفاة او اندر سنه اثنی و اربعین و ثلثمایه بود.
ابوالعبّاس را پرسیدند کی مرید بچه ریاضت کند خویشتن را گفت بصبر کردن بر امرها و از مناهی بازایستادن و صحبت صالحان کردن و خدمت درویشان.
وی گوید هیچ عاقل را اندر مشاهدة حق لذّت نباشد زیرا که مشاهدۀ حق تعالی فنائی است کی در وی لذّت نیست.
و از ایشان بود ابوبکر محمّدبن داود الدینوری معروف بدُقّی و بشام مقیم بود عمر وی زیادة از صد سال بود و وفاة وی پس از خمسین و ثلثمایه بود و صحبت ابن جلّا و زَقّاق کرده بود.
دُقّی گوید معده جائی است که طعامها اندر وی گرد آید و چون حلال اندرو فرستی اندامها را طاعت فرماید و کارهاء نیکو، و چون شبهت بود راه حق بر تو مشتبه گردد و چون حرام خوری میان تو و میان فرمانهاء خدای حجاب افکند.
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
ابوالعباس السیاری، معروف به القاسم بن القاسم، از مرو بود و شاگرد واسطی در علم جفر و علوم دیگر. او در سن ۴۲۳ هجری وفات یافت. او معتقد بود برای تربیت نفس، باید بر مشکلات صبر کرد، از ناهنجاریها پرهیز کرد، با صالحان نشست و از درویشان خدمت گرفت. وی همچنین بیان کرد که هیچ عاقلی در مشاهده حق لذتی نمیبرد زیرا مشاهدۀ خداوند منجر به فنا است و لذتی ندارد. ابوبکر محمد بن داود الدقی نیز از شخصیتهای دیگر بود که در شام زندگی میکرد و بیشتر از صد سال عمر کرد. او بعد از سال ۵۳۵ هجری وفات یافت و از شاگردان ابن جلا بود. وی در مورد معده گفت که محل تجمع غذاهاست و هنگامی که غذا حلال باشد، اندامها را به طاعت خدا سوق میدهد. اما اگر غذا شبههناک یا حرام باشد، راه حق بر انسان مشتبه میشود و میان او و فرمانهای خدا حجاب ایجاد میکند.