نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۱۵۹ - نهال آرزو پروین اعتصامی

پروین اعتصامی / مثنویات، تمثیلات و مقطعات / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)

ای نهال آرزو، خوش زی که بار آورده‌ای

غنچه بی باد صبا، گل بی بهار آورده‌ای

باغبانان تو را، امسال سال خرمی است

زین همایون میوه، کز هر شاخسار آورده‌ای

شاخ و برگت نیکنامی، بیخ و بارت سعی و علم

این هنرها، جمله از آموزگار آورده‌ای

خرم آنکو وقت حاصل ارمغانی از تو برد

برگ دولت، زاد هستی، توش کار آورده‌ای

غنچه‌ای زین شاخه، ما را زیب دست و دامن است

همتی، ای خواهران، تا فرصت کوشیدن است

پستی نسوان ایران، جمله از بی دانشی است

مرد یا زن، برتری و رتبت از دانستن است

زین چراغ معرفت کامروز اندر دست ماست

شاهراه سعی و اقلیم سعادت، روشن است

به که هر دختر بداند قدر علم آموختن

تا نگوید کس، پسر هشیار و دختر کودن است

زن ز تحصیل هنر شد شهره در هر کشوری

بر نکرد از ما کسی زین خواب بیدردی سری

از چه نسوان از حقوق خویشتن بی‌بهره‌اند

نام این قوم از چه، دور افتاده از هر دفتری

دامن مادر، نخست آموزگار کودک است

طفل دانشور، کجا پرورده نادان مادری

با چنین درماندگی، از ماه و پروین بگذریم

گر که ما را باشد از فضل و ادب، بال و پری

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

در این شعر، شاعر به تمجید و اهمیت علم و دانایی می‌پردازد و از زنان می‌خواهد که به تحصیل و یادگیری اهمیت بدهند. او بر این باور است که دانایی و تلاش می‌تواند به بهتر شدن وضعیت جامعه و حقوق زنان کمک کند. شاعر نقش مادران را در آموزش و پرورش فرزندان اساسی می‌داند و تأکید می‌کند که اگر زنان در علم و دانش پیشرفت کنند، می‌توانند از نظر اجتماعی معتبرتر شوند. او بر لزوم آگاهی زنان نسبت به حقوق و ظرفیت‌های خود تأکید می‌کند و از بی‌دانشی جامعه انتقاد می‌کند. به‌طور کلی، پیام شاعر تشویق به آموختن و تلاش برای برابری است.