بخش ۵۷ - خیالی هروی رضاقلی خان هدایت
رضاقلی خان هدایت / روضهٔ اول در نگارش احوال مشایخ و عارفین / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن (هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف)
از اهالی شهر مذکور و به کمالات صوریه و معنویه مشهور. عاشقی مجرد و سالکی موحد بوده و علی قلیخان لگزی این اشعار مشهور را در تذکرهٔ خود به نام او قلمی نموده:
ای تیر غمت را دل عشاق نشانه
خلقی به تو مشغول و تو غایب ز میانه
گه معتکف دیرم و گه ساکن مسجد
یعنی که ترا میطلبم خانه به خانه
مقصود من از کعبه و بتخانه تویی تو
مقصود تویی کعبه و بتخانه بهانه
هرکس به زبانی صفت حمد تو گوید
نایی به نوای نی و مطرب به ترانه
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در متن به معرفی یک عاشق مجرد و سالکی موحد از اهالی یک شهر اشاره شده است که به خاطر کمالاتش مشهور است. علی قلیخان لگزی در تذکره خود اشعاری از این شخص را نقل کرده است. اشعار به عواطف عاشقانه و جستجوی معشوق اشاره دارد و بیانگر رابطه عمیق روحانی و غیبمداری است، که معشوق را به کعبه و بتخانه تشبیه کرده و نشاندهنده عشق و ارادت عمیق عاشق به اوست. به طور کلی، احساسات و جستجو برای وصل در این اشعار مشهود است.