بخش ۷۱ - فارسی خجندی رضاقلی خان هدایت
رضاقلی خان هدایت / روضهٔ دوم در ذکر فضلا و محقّقین حکما / وزن: مفتعلن فاعلات مفتعلن فع (منسرح مثمن مطوی منحور)
بخش 1
نامش ضیاءالدّین و چون سلسله نسبش به حضرت سلمان فارسی- رضی اللّه عنه- می‌رسد، بدین مناسبت فارسی تخلص کرده. فاضلی بلندپایه و حکیمی گرانمایه است. شرحی بر محصول فخرالدّین رازی نوشته. معاصر سلطان محمد ایلدگز بوده و امورات شرعیه بخارا را رتق و فتق می‌نموده. در سنهٔ ۶۲۲ در هرات وفات یافت. این ابیات از اوست:
روز ندانم چگونه شب کند آن کس
کز تو امید شب وصال ندارد
بخش 6
گفتی ز درد من نگرستی و برحقی
فرق است از فشاندن خون تا گریستن
بخش 7
آتشین باد مرا بستر اگر بی یادت
می‌نهم هیچ شب از عشق تو سر بر بالین
بخش 8
گفتا بهای بوس من آمدهزار جان
این هم ز لطف اوست که چندین بها نکرد
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
ضیاءالدین، که به خاطر نسبتش به حضرت سلمان فارسی- رضی الله عنه- تخلص «فارسی» دارد، فردی آگاه و حکیم است. او شرحی بر آثار فخرالدین رازی نوشته و امور شرعی بخارا را سامان‌دهی می‌کرده است. در سال 622 هجری در هرات فوت کرده است. اشعاری از او به جا مانده که به عواطف عاشقانه و دردهای عشق اشاره دارد. در یکی از این ابیات، او درد ناشی از فراق و همچنین ارزش عشق را بازگو می‌کند.