بخش ۱۵۷ - قانع شدن آن طالب به تعلیم زبان مرغ خانگی و سگ و اجابت موسی علیه السلام مولانا
مولانا / دفتر سوم / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
گفت باری نطق سگ کو بر درست
نطق مرغ خانگی کاهل پرست
گفت موسی هین تو دانی رو رسید
نطق این هر دو شود بر تو پدید
بامدادان از برای امتحان
ایستاد او منتظر بر آستان
خادمه سفره بیفشاند و فتاد
پارهای نان بیات آثار زاد
در ربود آن را خروسی چون گرو
گفت سگ کردی تو بر ما ظلم رو
دانهٔ گندم توانی خورد و من
عاجزم در دانه خوردن در وطن
گندم و جو را و باقی حبوب
میتوانی خورد و من نه ای طروب
این لب نانی که قسم ماست نان
میربایی این قدر را از سگان
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن داستانی را نقل میکند که در آن گفتگو بین یک سگ و یک مرغ خانگی مطرح است. سگ به مرغ میگوید که نطق او به درستی نمیرسد و مرغ را به بیتحرکی متهم میکند. سپس موسی به آنها توجه میکند و اشاره میکند که هر دو نطقشان برای او روشن خواهد شد. بامدادان، در یک امتحان، موسی منتظر میماند در حالی که خادمه سفرهای را آماده میکند. در این میان، خروسی نان را میدزدد و سگ به او اعتراض میکند که این عمل ظلم است. سگ میگوید که او میتواند غلات بخورد اما مرغ نمیتواند و از این که نان میشود به سگان ربوده میشود، ناراحت است. در کل، این گفتگو به تضاد بین نیازها و ناتوانیها پرداخته و به ظلمی که به موجودات ضعیفتر میشود، اشاره دارد.