نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۲۳ - تشبیه فرعون و دعوی الوهیت او بدان شغال کی دعوی طاوسی می‌کرد مولانا

مولانا / دفتر سوم / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)

همچو فرعونی مرصع کرده ریش

برتر از عیسی پریده از خریش

او هم از نسل شغال ماده زاد

در خم مالی و جاهی در فتاد

هر که دید آن جاه و مالش سجده کرد

سجدهٔ افسوسیان را او بخورد

گشت مستک آن گدای ژنده‌دلق

از سجود و از تحیرهای خلق

مال مار آمد که در وی زهرهاست

و آن قبول و سجدهٔ خلق اژدهاست

های ای فرعون ناموسی مکن

تو شغالی هیچ طاووسی مکن

سوی طاووسان اگر پیدا شوی

عاجزی از جلوه و رسوا شوی

موسی و هارون چو طاووسان بدند

پر جلوه بر سر و رویت زدند

زشتیت پیدا شد و رسواییت

سرنگون افتادی از بالاییت

چون محک دیدی سیه گشتی چو قلب

نقش شیری رفت و پیدا گشت کلب

ای سگ‌گرگین زشت از حرص و جوش

پوستین شیر را بر خود مپوش

غرهٔ شیرت بخواهد امتحان

نقش شیر و آنگه اخلاق سگان

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

در این شعر، شاعر به نقد فرعونان و افراد متکبر می‌پردازد که با تظاهر به عظمت و ثروت، خود را از دیگران بالاتر می‌بینند. شاعر به فرعون می‌گوید که با وجود ریش مرصع و خودپسندی‌اش، در واقع از نسل شغالی است که در افراط و قدرت گرفتار آمده. او تأکید می‌کند که سجده کردن مردم به اینگونه افراد، فقط نشان‌دهنده نادانی و حیرت آن‌هاست و این افراد در واقع همچون مارهایی هستند که زهر خود را در مال و جاه خود پنهان کرده‌اند. شاعر از فرعون می‌خواهد که خود را با طاووسان مقایسه نکند، زیرا نمایان‌گر زشتی و رسوایی اوست. او به سرنوشت فرعونانی چون موسی و هارون اشاره می‌کند که با صفات نیکو و جلوه‌ی زیبا، در نهایت زشت‌کرداریِ فرعونی را آشکار می‌کنند. در پایان، هشدار می‌دهد که نباید یک حیوان زشت مانند سگ، پوست شیر را بر تن کند و خود را فریب دهد، زیرا در نهایت، صفات واقعی او نمایان خواهد شد.