نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۲۴ - تفسیر وَ لَتَعْرِفَنَّهُم في لَحْنِ القَوْلِ مولانا

مولانا / دفتر سوم / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)

گفت یزدان مر نبی را در مساق

یک نشانی سهل‌تر ز اهل نفاق

گر منافق زفت باشد نغز و هول

وا شناسی مر ورا در لحن و قول

چون سفالین کوزه‌ها را می‌خری

امتحانی می‌کنی ای مشتری

می‌زنی دستی بر آن کوزه چرا

تا شناسی از طنین اشکسته را

بانگ اشکسته دگرگون می‌بود

بانگ چاووشست پیشش می‌رود

بانگ می‌آید که تعریفش کند

همچو مصدر فعل تصریفش کند

چون حدیث امتحان رویی نمود

یادم آمد قصهٔ هاروت زود

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن به بررسی نشانه‌ها و ویژگی‌های منافقین می‌پردازد. شاعر می‌گوید که خداوند، پیامبر را در مساق (راه) قرار داده تا بشناسد اهل نفاق را. منافق هرچند که در ظاهر ناز و زیبا باشد، اما با گوش دادن به لحن صحبت او می‌توان او را شناخت. شاعر به مثالی از خرید کوزه‌های سفالی اشاره می‌کند که مشتری، قبل از خرید به صدای آن‌ها گوش می‌دهد تا تشخیص دهد که درون آن‌ها چه چیزی قرار دارد. به همین ترتیب، صدا و لحن کسی که منافق است، شبیه به صدای شکسته است و این نشان از نفاق او دارد. در آخر، شاعر به یاد قصه هاروت می‌افتد که به نوعی به آزمایش و شناخت افراد اشاره دارد.