نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

غزل شمارهٔ ۲۵۰۲ مولانا

مولانا / غزلیات / وزن: مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن (هزج مثمن سالم)

امیر دل همی‌گوید تو را گر تو دلی داری

که عاشق باش تا گیری ز نان و جامه بیزاری

تو را گر قحط نان باشد کند عشق تو خبازی

وگر گم گشت دستارت کند عشق تو دستاری

ببین بی‌نان و بی‌جامه خوش و طیار و خودکامه

ملایک را و جان‌ها را بر این ایوان زنگاری

چو زین لوت و از این فرنی شود آزاد و مستغنی

پی ملکی دگر افتد تو را اندیشه و زاری

وگر دربند نان مانی بیاید یار روحانی

تو را گوید که یاری کن نیاری کردنش یاری

عصای عشق از خارا کند چشمه روان ما را

تو زین جوع البقر یارا مکن زین بیش بقاری

فروریزد سخن در دل مرا هر یک کند لابه

که اول من برون آیم خمش مانم ز بسیاری

الا یا صاحب الدار رایت الحسن فی جاری

فاوقد بیننا نارا یطفی نوره ناری

چو من تازی همی‌گویم به گوشم پارسی گوید

مگر بدخدمتی کردم که رو این سو نمی‌آری

نکردی جرم ای مه رو ولی انعام عام او

به هر باغی گلی سازد که تا نبود کسی عاری

غلامان دارد او رومی غلامان دارد او زنگی

به نوبت روی بنماید به هندو و به ترکاری

غلام رومیش شادی غلام زنگیش انده

دمی این را دمی آن را دهد فرمان و سالاری

همه روی زمین نبود حریف آفتاب و مه

به شب پشت زمین روشن شود روی زمین تاری

شب این روز آن باشد فراق آن وصال این

قدح در دور می‌گردد ز صحت‌ها و بیماری

گرت نبود شبی نوبت مبر گندم از این طاحون

که بسیار آسیا بینی که نبود جوی او جاری

چو من قشر سخن گفتم بگو ای نغز مغزش را

که تا دریا بیاموزد درافشانی و درباری

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر به عشق و اهمیت آن در زندگی انسان‌ها پرداخته است. شاعر به امیر دل می‌گوید که اگر دل عاشق دارید، نباید از نان و لباس بیزار شوید. عشق می‌تواند در سختی‌ها شما را تأمین کند و حتی اگر در قحطی باشید، عشق به شما قوت و آرامش می‌بخشد. شاعر به این نکته اشاره می‌کند که انسان‌ها نباید تنها به مادیات فکر کنند و عشق می‌تواند آن‌ها را از نگرانی‌ها آزاد کند. اگر در فقر و بی‌پولی باشند، عشق روحانی می‌تواند یاری‌دهنده باشد و عشق از دل‌ها چشمه شادی می‌سازد. در انتها، شاعر با استفاده از تمثیلاتی از زندگی، به بیان این نکته می‌پردازد که هر چیزی در این دنیا نسبت به عشق و زیبایی بی‌اهمیت است و عشق حقیقتی است که در زندگی ارزشمندتر از هر چیز دیگر است.