غزل شمارهٔ ۳۵۲۵ صائب
صائب / غزلیات / وزن: فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مثمن مخبون محذوف)
چون نفس زیر فلک دل به هوس راست کند؟
زیر سرپوش، چراغی چه نفس راست کند؟
چون مگس گیر، ز تسبیح ریایی زاهد
دام تزویر پی صید مگس راست کند
دل افسرده به فریاد نگردد بیدار
ره خوابیده کجا قد به جرس راست کند؟
تا به مقصد نرسد شوق نگیرد آرام
سیل در راه محال است نفس راست کند
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
شاعر در این ابیات به حقایق وجود انسان و چالشهای روحی او میپردازد. او بیان میکند که وقتی نفس با هوسهای دنیوی درگیر میشود، نمیتواند به حقیقت دست یابد. نفس در دام تزویر و ظاهرگرایی گرفتار شده و دل افسرده نیز به سادگی بیدار نمیشود. همچنین، تا زمانی که انسان به هدفهایش نرسد، آرامش نخواهد داشت و تلاشهایش تنها در صورتی که واقعی و صادقانه باشد، موثر است. شاعر به این نتیجه میرسد که حرکت و شوق واقعی تنها در مسیر صحیح و با خلوص نیت ممکن است.