بخش ۱۲۱ - الزواهر صفی علیشاه
صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
زواهر را بدان علم طریقت
زانبا و علوم و اصل و وصلت
چو او اشرف ز انواع علوم است
بحق رهبر ز اقسام رسوم است
همان علمیکه بشنیدی تو نور است
ز خدمت حاصل اهل حضورست
بمحض موهبت ناگه بر دل
شود از حق بلاتحصیل حاصل
همین علم است نی معقول و منقول
که عمریرا بآن گشتی تو مشغول
نکردی حاصل از آن بحث و تدریس
بجز ظلمات لفظ و مکر و تلبیس
غرض باشد زواهر علم توحید
نه توحیدی که از ظن است و تقلید
نه توحید یکه لفظش در نصوص است
ترا حاصل ز اسفار و فصوص است
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن به بیان اهمیت و عمق علم طریقت و توحید می‌پردازد. شاعر تأکید می‌کند که علم واقعی و حقیقی فقط حاصل خدمت به اهل حضور و درک باطنی است. او هشدار می‌دهد که علم‌هایی که صرفاً بر اساس بحث و تدریس و ظواهر کلامی باشند، در نهایت انسان را به ظلمات و فریب خواهد کشاند. علم توحید باید از تجربه و درک عمیق ناشی شود نه صرفاً تقلید از نصوص و متون، و اینکه این علم باید به روشنایی و حقیقت منتهی شود.