بخش ۲۱۰ - عبدالملک صفی علیشاه
صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
بود عبدالملک کو بیتوقف
بنفس خویش و غیرستش تصرف
تصرف با اراده و امر یزدان
کند در کل موجودات امکان
نباشد امر و احکامش گزافی
که باشد با اراده حق منافی
اشد خلق باشد در خلایق
بنفس خویش و خلقان سخت فایق
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این بیتها به نقش و اراده خداوند در جهان هستی اشاره شده است. بیان میشود که خداوند با قدرت و اراده خود در تمامی موجودات تصرف دارد و این تصرف نه بر اساس تصادف، بلکه با حکمت و تدبیر الهی است. همچنین تأکید میشود که هیچ امر و حکمی در دنیا نادرست و بیمعنی نیست، چرا که همه چیز در تطابق با اراده خداوند قرار دارد. خداوند در بین خلایق برتر و قویتر از همه است.