نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۲۲ - ام الکتاب صفی علیشاه

صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

گرت اندیشه‌ام الکتاب است

نخستین عقل اندر هر خطاب است

در او ثبت است احوال خلایق

ز اول تا به آخر با دقایق

ز ایجاد و قبول و فعل و آثار

ز اصل و فرع و خیر و شر و مقدار

بمانند رقوم اندر صحایف

در او ثبت‌اند اشیاء بر مرادف

مسمی بر کتاب اندر کلامست

چو نزدیک آن بفهم خاص و عامست

در آن حضرت نمود و بود اشیاء

ز جز و کل بترتیب است پیدا

بنور آفتاب عقل اول

حقایق جمله معلوم و مسجل

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن دربارهٔ کتابی است به نام "کتاب اندیشه"، که در آن نخستین عقل و دانش در هر گفتار وجود دارد. در این کتاب، احوال انسان‌ها از ابتدا تا انتها با جزئیات ثبت شده است، از جمله ایجاد، قبول، اعمال و آثار آنها. مطالب کتاب به نحوی نوشته شده که تمامی اشیاء و مفاهیم به صورت مفهوم‌مند و مرتبط ثبت شده‌اند و درک آنها برای همگان ممکن است. این کتاب، حقیقت‌ها و واقعیت‌ها را به روشنی آشکار می‌سازد و آنها را به ترتیب و منظم ارائه می‌دهد. در نهایت، به نور عقل نخست اشاره می‌کند که باعث شناخت و ثبت حقایق می‌شود.