بخش ۲۲ - ام الکتاب صفی علیشاه
صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
گرت اندیشهام الکتاب است
نخستین عقل اندر هر خطاب است
در او ثبت است احوال خلایق
ز اول تا به آخر با دقایق
ز ایجاد و قبول و فعل و آثار
ز اصل و فرع و خیر و شر و مقدار
بمانند رقوم اندر صحایف
در او ثبتاند اشیاء بر مرادف
مسمی بر کتاب اندر کلامست
چو نزدیک آن بفهم خاص و عامست
در آن حضرت نمود و بود اشیاء
ز جز و کل بترتیب است پیدا
بنور آفتاب عقل اول
حقایق جمله معلوم و مسجل
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن دربارهٔ کتابی است به نام "کتاب اندیشه"، که در آن نخستین عقل و دانش در هر گفتار وجود دارد. در این کتاب، احوال انسانها از ابتدا تا انتها با جزئیات ثبت شده است، از جمله ایجاد، قبول، اعمال و آثار آنها. مطالب کتاب به نحوی نوشته شده که تمامی اشیاء و مفاهیم به صورت مفهوممند و مرتبط ثبت شدهاند و درک آنها برای همگان ممکن است. این کتاب، حقیقتها و واقعیتها را به روشنی آشکار میسازد و آنها را به ترتیب و منظم ارائه میدهد. در نهایت، به نور عقل نخست اشاره میکند که باعث شناخت و ثبت حقایق میشود.