بخش ۲۶۷ - عبدالممیت صفی علیشاه
صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
بود عبدالممیت آن کز ولایش
بمیراند حق از نفس و هوایش
چو مرد از نفس بر حق زنده گردد
باوصاف نکو پاینده گردد
ز شهوت و ز غضب چون مرد بازش
نماید زنده حق غیر از مجازش
بدینسان بر نفوسش بی‌توقف
دهد حق باز تأثیر و تصرف
که باشد بر اماته خلق قادر
ز نفس و حال و اخلاق مغایر
تواند پس بحقشان زنده سازد
بنور عقلشان پاینده سازد
چه باشد تا که قدر همت آن
که گیرد زین مؤثر روح و ریحان
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن درباره‌ی مفهوم زندگی معنوی و تأثیرات الهی بر روح انسان است. شاعر به این نکته اشاره می‌کند که وقتی انسان از خواسته‌های نفسانی و ناپاکی‌های خود رها می‌شود و به حق نزدیک‌تر می‌گردد، به زندگی حقیقی و باصفاتری دست می‌یابد. در حقیقت، حق قادر است که انسان‌ها را از حالت مردگی و ناپاکی احیا کند و با نور عقل، آنها را زنده نگه دارد. همچنین، اهمیت همت و اراده انسان در دستیابی به این قوه الهی مورد تأکید قرار می‌گیرد.