بخش ۳۸ - البسط صفی علیشاه
صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
بود بسط آن ورود ناگهانی
بقلب از غیب سلطان معانی
دلیل بّر و اکرام و قبول است
نشان انس و لطف بی‌غلولست
گر از مکری نباشد نیک حالیست
غنیمت دان که بس فرخنده فالیست
گهی باشد که محض امتنان است
بدل از وی بس آفات و زیانست
چه برنا اهل لطف پادشاهی
ندارد بهر او غیر از تباهی
ولی چون در مقام قابل آید
مراد دل زشاهش حاصل آید
زحال خود به بسطی برنگردد
لبش گر بحر نشود تر نگردد
اگر در قلب خود بینی گشایش
نظر کن تا نباشد آزمایش
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به موضوع ورود ناگهانی و معنوی اشاره دارد که می‌تواند در دل انسان تحول و گشایش ایجاد کند. شاعر بیان می‌کند که این ورود، نشانه‌ایی از لطف و محبت الهی است و اگر بدون مکر و نیرنگ باشد، می‌تواند موجب سعادتی بزرگ شود. در عین حال، بسط و گشایش می‌تواند همراه با مشکلات و زیان‌هایی باشد، به ویژه اگر در دل شخصی که شایسته لطف است، تغییر نکند. به نظر می‌رسد که بزرگترین نعمت‌ها در قلبی که آماده‌است، به وقوع می‌پیوندد و در نهایت، شرط لازم برای دریافت این نعمت‌ها، عدم آزمایش و عدم مقاومت در برابر تغییرات مثبت است.