بخش ۳۹۷ - المحادثه صفی علیشاه
صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
محادث با اضافه تا خطاب است
که سوی عبد وارد ز آنجنابست
نیوشد آن بصورت نیک‌بختی
چو موسی کان نیوشید از درختی
کسی کانرا شنید و گفت حق بود
میانچی گر بصورت ما خلق بود
حدیثش را یکی از گوش سریافت
یکی از سمع ادراک و نظر یافت
خطابی را که موسی از شجر یافت
صفی آثارش از هر خشک و تر یافت
زبان ماسوا ناطق بر این است
هر آن شیئی خطاب رب دینست
ولی در این مقام از گوش ظاهر
خطابش را نیوشد مرد سایر
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن به گفتگو درباره‌ی رابطه‌ی انسان با خدا و چگونگی دریافت پیام‌های الهی اشاره دارد. شاعر به داستان موسی و درختی که او خطاب الهی را از آن شنید، اشاره می‌کند و می‌گوید که این نوع ارتباط، از راه‌های مختلفی امکان‌پذیر است. هر موجودی که با الهام و روح‌نوازی سخن خدا را بشنود، می‌تواند به درک عمیق‌تری از وجود خود و خدا برسد. اما در این مرحله، تنها افراد خاص و با گوش جان می‌توانند به این خطابات الهی توجه کنند و دیگران از آن غافلند. به عبارت دیگر، فهم و درک فطری و عمیق پیام‌های الهی نیاز به آمادگی و آگاهی درونی دارد.