بخش ۴۵۰ - علامه ترک الشهوه للمجاهد صفی علیشاه
صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
دگر گویم علامتها در این باب
که تا باشد نشانی بهر اصحاب
زخوردنها تو را تا هست لذت
بتن باشد هنوز آن رأس شهوت
ز تقلیل ار که هم بی‌اضطرابست
مشو غافل که این ثعبان بخوابست
کند بعد از ریاضتها رجوع او
جهان را لقمه سازد ز جوع او
مکن یکجو بتقلیل اعتمادی
مگر باشد برون از هر مرادی
بود نیک ار نیابد بعد تقلیل
بمیل و مدعایی هیچ تبدیل
اگر باشد مراد و مدعایش
از آن تقلیل افزوده هوایش
مهی کم خورده تا عمری خورد بیش
نه عبدالبطن مرتاض است و درویش
نگیرد خود بعمری مرد سالک
ز نعمتهای افزون غیر اندک
دهد باقی بایتام و مساکین
نخواد هیچ هم پاداش و تحسین
بود عادت بوقت لایموتش
جوی هرگز نیفزاید بقوتش
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این متن به اهمیت کنترل و تدبیر در خوردن و پرهیز از زیاده‌روی اشاره شده است. نویسنده تأکید می‌کند که لذت بردن از غذا باید با یک تعادل مناسب همراه باشد و نباید به افراط گرایید، چون این افراط می‌تواند عواقب وخیمی داشته باشد. همچنین او به خطرات ناشی از خواب و غفلت نسبت به نیازهای واقعی بدن اشاره کرده و می‌گوید که اگر فردی به پرهیز از خوردن بپردازد، باید بدون هیچ هدفی از این کار را انجام دهد و مدیون چیزی نباشد. در نهایت، او از افرادی که به صورت معتدل با نعمت‌ها برخورد می‌کنند تمجید می‌کند و بر اهمیت بخشش و کمک به دیگران تأکید دارد.