بخش ۴۶۷ - الاخلاص صفی علیشاه
صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
دگر ضد ریا صدق است و اخلاص
که ملحوظت نباشد عام یا خاص
سخن بر میل نااهلان نگفتن
گهر بر طبع بوجهلان نسفتن
خلوصت خلق باشد نی تخلق
بیانت صدق باشد نی تملق
نگوئی مدح دیاری بسالوس
نجوئی ذم موجودی بافسوس
نه در رأیت اسف باشد نه اعراض
نه در حالت طرف باشد نه اغماض
نه تهمت بر کسی بندی نه تعریف
نه تعظیم از کسی خواهی نه تشریف
چو نفسی گردد اینسان مطمئنه
بدون و هم و تخییل و مظنه
شنید از جان خطاب ارجعی را
بداد از سر جواب ارجعی را
ز موضوعات اعراضیه برگشت
برب مرضیه و راضیه برگشت
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
شعر به بررسی فضیلت صدق و اخلاص می‌پردازد و بر این نکته تأکید می‌کند که برای صحبت کردن و بیان نظر باید بدون چشمداشت به دیگران و به دور از ریاکاری باشد. شخص باید از تعریف و تمجید بیجا یا تهمت به دیگران پرهیز کند و در رفتار و گفتار خود صداقت و خلوص را حفظ کند. همچنین اشاره شده که باید از تمایلات شخصی و وابستگی‌های اجتماعی دوری جست و به حقیقت و واقعیت پایبند بود. به طور کلی، شاعر بر اهمیت خلوص نیت و صداقت در ارتباطات انسانی تأکید می‌کند.