۶۳- آیه ۱۲۴ صفی علیشاه
صفی علیشاه / ۲- سوره البقره / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
وَ إِذِ اِبْتَلیٰ إِبْرٰاهِیمَ رَبُّهُ بِکَلِمٰاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قٰالَ إِنِّی جٰاعِلُکَ لِلنّٰاسِ إِمٰاماً قٰالَ وَ مِنْ ذُرِّیَّتِی قٰالَ لاٰ یَنٰالُ عَهْدِی اَلظّٰالِمِینَ (۱۲۴)
و هنگامی که آزمود ابراهیم را پروردگارش بسخنان پس تمام کرد آنها را گفت بدرستی که من گردانندهام تو را برای مردم پیشوا گفت و از نسل من گفت نمیرسد عهد من ستمکاران را (۱۲۴)
وآن زمان که آزموده شد خلیل
یعنی ابراهیم از رب جلیل
بر کلامی چند بس کرد آن تمام
گفت، گردانم به خلقانت امام
گفت، هست این بهر فرزندان من؟
گفت، نی ظالم ندارد این فطن
بعضی از ذریّه ات ظالم شوند
بر صفات و سنّت تو نگروند
عهد من هرگز به ظالم کی رسد
کی نسیم فرودین بر دی رسد
این بلیّه سیر روحانیّت است
قلب و روح، سرّ خفی و وحدت است
جمله احوال و مقامات سلوک
با وصول آنسان که شد خاصّ ملوک
گشت تعبیر این مراتب ز اقتضا ء
خود به تسلیم و توکل یا رضا ء
هست اتمام مراتب در فناء
زآن سپس گردد امام ذوالبقا ء
چون مراتب در فنا ء گردد تمام
بر خلایق در بقا ء باشد امام
سوی خلق از حق دگر راجع شود
در هدایت نسخۀ جامع شود
بین حق و خلق گردد واسطه
زو به حق یابند خلقان رابطه
ظالم آن باشد که افزون کرد و کاست
از حقوق حق و خلق ، وین است راست
این خلافت را نشاید ، ظالم است
جاهل الذات است گرچه عالم است
ظالم از عهد امامت عاری است
عدل و عصمت شرط عهد باری است
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن به آزمونهای ابراهیم (علیهالسلام) توسط پروردگارش پرداخته و بیان میکند که پس از آنکه ابراهیم به طور کامل به آزمایشات پاسخ داد، خداوند او را بهعنوان امام مردم قرار داد. او در پاسخ به درخواستش به نسل خود نیز اشاره میکند، اما تأکید میکند که عهد الهی شامل ستمکاران نخواهد بود. سپس به ویژگیهای امام و خلافت اشاره شده و بیان میشود که امام باید از صفاتی چون عدالت و عصمت برخوردار باشد. ظالم، حتی اگر عالم باشد، صلاحیت رسیدن به مقام امامت را ندارد؛ چراکه کسی که به حقوق الهی و انسانی ظلم کند، نمیتواند جانشین خدا در زمین باشد. این متن بر اهمیت سلوک روحانی و رسیدن به مقامهای عالی انسانی تأکید میکند که در نهایت منجر به هدایت دیگران میشود.