نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

۶۸- آیه ۱۳۸ صفی علیشاه

صفی علیشاه / ۲- سوره البقره / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)

صِبْغَةَ اَللّٰهِ وَ مَنْ أَحْسَنُ مِنَ اَللّٰهِ صِبْغَةً وَ نَحْنُ لَهُ عٰابِدُونَ (۱۳۸)

رنگ خدا و کیست نیکوتر از خدا در رنگ کردن و ما مر او را پرستندگانیم (۱۳۸)

رنگ حق است این مذاهب وین ملل

رنگ را زو کیست بهتر در عمل

صبغة الله یعنی اندر اهتدا

گشت باید تابع دین خدا

بِه ز شرع الله و دینش رنگ نیست

غیر رنگش هیچ در فرهنگ نیست

صبغة الله است اصل رنگ ما

هم به او ایمان ما و آهنگ ما

هست هر ذی اعتقادی باطنش

خود به رنگ اعتقاد کامنش

صاحبان اعتقادات ای همام

رنگ دارند از نبی خود تمام

اهل هر ملت به صبغی در خور است

صبغ او بر صبغ آن پیغمبر است

و اهل هر مذهب به صبغ آن امام

که مر ایشان راست قائد در نظام

اهل حکمت منصبغ هم بر عقول

بر عقول خویش یعنی بالحصول

و اهل اهواء و بدع مصبوغ نیز

بر هوی و بر نفوس بی تمیز

وآن موحد منصبغ بر صبغ حق

صبغة الله است صبغش در نَسق

نیست رنگی بهتر از رنگ وجود

هل تعیّن، رنگ او را گیر زود

هر خُمی را رنگی اندر کثرت است

رنگ بیرنگی نشان وحدت است

نه موحد رومی و نه زنگی است

رنگ او از رنگها بی رنگی است

رنگ گُل بگذار و رنگ باغ شو

محو رنگ آمیزی صبّاغ شو

فقر جویی ، شو سیه رو از دو کون

رنگ فقر این است بی تغییر لون

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن به مفهوم «صبغة الله» یا رنگ خدا اشاره دارد و برتری رنگ خدا نسبت به سایر رنگ‌ها و اعتقادات بشری را بیان می‌کند. بر اساس این شعر، رنگ خداوند بر تمام مذاهب و ملل حاکم است و پیروان هر مذهب باید به رنگ و عقاید الهی پایبند باشند. هرکس بر اساس اعتقادات خود رنگی خاص دارد، اما در نهایت همه باید به رنگ حق و ایمان خداوند تمسک جویند. در ادامه به وحدت و بی‌رنگی حقیقی اشاره شده که فراتر از تفاوت‌هاست و انسان‌ها باید به عشق و معرفت الهی رنگ بزنند و از تعلقات دنیوی رها شوند. در نهایت، از انسان‌ها خواسته می‌شود که از رنگ‌های مادی و نفسانی دوری کنند و به رنگ فقر و خلوص در پیشگاه خداوند توجه کنند.