نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

۲۶- آیات ۷۸ تا ۸۰ صفی علیشاه

صفی علیشاه / ۳- سوره آل عمران / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)

وَإِنَّ مِنۡهُمۡ لَفَرِیقࣰا یَلۡوُۥنَ أَلۡسِنَتَهُم بِٱلۡکِتَٰبِ لِتَحۡسَبُوهُ مِنَ ٱلۡکِتَٰبِ وَمَا هُوَ مِنَ ٱلۡکِتَٰبِ وَیَقُولُونَ هُوَ مِنۡ عِندِ ٱللَّهِ وَمَا هُوَ مِنۡ عِندِ ٱللَّهِ وَیَقُولُونَ عَلَی ٱللَّهِ ٱلۡکَذِبَ وَهُمۡ یَعۡلَمُونَ (۷۸) مَا کَانَ لِبَشَرٍ أَن یُؤۡتِیَهُ ٱللَّهُ ٱلۡکِتَٰبَ وَٱلۡحُکۡمَ وَٱلنُّبُوَّةَ ثُمَّ یَقُولَ لِلنَّاسِ کُونُواْ عِبَادࣰا لِّی مِن دُونِ ٱللَّهِ وَلَٰکِن کُونُواْ رَبَّٰنِیِّۧنَ بِمَا کُنتُمۡ تُعَلِّمُونَ ٱلۡکِتَٰبَ وَبِمَا کُنتُمۡ تَدۡرُسُونَ (۷۹) وَلَا یَأۡمُرَکُمۡ أَن تَتَّخِذُواْ ٱلۡمَلَٰٓئِکَةَ وَٱلنَّبِیِّۧنَ أَرۡبَابًاۚ أَیَأۡمُرُکُم بِٱلۡکُفۡرِ بَعۡدَ إِذۡ أَنتُم مُّسۡلِمُونَ (۸۰)

و بدرستی که از ایشان پاره‌ای می‌پیچند زبانهای خود را بکتاب تا پندارید او را از کتاب و نیست آن از کتاب و می‌گویند آن از نزد خداست و نیست آن از نزد خدا و می‌گویند بر خدا دروغ را و ایشان می‌دانند(۷۸) نمی‌باشد از برای انسانی که بدهدش خدا کتاب و حکم و پیغمبری را پس گوید از برای مردمان باشید بندگان مر مرا از جز خدا و لیکن باشید خداپرستان بسبب بودن شما که تعلیم دهید کتاب را و بسبب بودنتان که بخوانید(۷۹) و نمی‌فرماید شما را که بگیرید فرشتگان را و پیغمبران را خدایان آیا می‌فرماید شما را بکفر پس از آنکه شما مسلمانانید(۸۰)

هم ز ایشان فرقه ای باز از کتاب

بر زبان پیچند بهر انتساب

بر گمانشان کز کتاب است آن همه

نز کتاب است آنچه گویند آن رمه

یعنی از حق است این اقوال و نیست

از خدا آن بلکه کذب و افتری است

بر خدا دانسته این بهتان زنند

نی که نادانند بر کذب و نژند

با نبی گفتند ترسا و یهود

مر تو را خواهی خدا خوانیم زود

یا پرستیمت به وجه بندگی

سجده آریمت به نازیبندگی

گفت پیغمبر معاذ الله که من

کس پرستم جز خدای ذوالمنن

یا به سجدة غیر حق باشم رضا

یا کنم کس را بر این امر از خطا

آمد این آیت که نبود از بشر

کس سزاوار کتاب از دادگر

یعنی او را حق دهد پیغمبری

بخشدش بر خلق، حکم و داوری

پس بگوید از هوی بر مردمان

که مرا باشید عبد و بندگان

یا پرستش غیر حق را جایز است

یا من و ما، ماخَلَق را جایز است

جز که می باشید عبد و حق پرست

زآنچه دارید از کتاب الله به دست

تا بخوانید آن به خلق از عدل و داد

از ره دانایی و دین بی فساد

هم نفرماید که گیرید از طلب

مر ملایک و انبیاء بر خویش رب

امرتان آیا کند بر کفر و کین

بعد از آنکه خواند بر اسلام و دین

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

در این آیات به این نکته اشاره می‌شود که برخی از افراد به دروغ زبان خود را به کتاب خدا می‌پیچند و گمان می‌کنند که آنچه می‌گویند از خداست، حال آن‌که حقیقتاً چنین نیست و به خدا دروغ می‌بندند. همچنین بیان می‌شود که هیچ انسانی سزاوار نیست که به مردم بگوید بایستی او را به عنوان بنده و خدای خود بپرستند. بلکه، باید به خداوند عبادت کنند و باید معلم کتاب و دانش‌جوی آن باشند. در اینجا از پیامبر نیز یاد می‌شود که به صراحت اعلام می‌کند تنها خدا را باید پرستید و پرستش غیرحق جایز نیست. در نهایت، تأکید می‌شود که نباید فرشتگان و پیامبران را به عنوان معبود قرار داد، چرا که این خلاف اسلام و دین حقیقی است.