۳۹- آیات ۱۱۷ تا ۱۱۸ صفی علیشاه
صفی علیشاه / ۳- سوره آل عمران / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
مَثَلُ مٰا یُنْفِقُونَ فِی هٰذِهِ اَلْحَیٰاةِ اَلدُّنْیٰا کَمَثَلِ رِیحٍ فِیهٰا صِرٌّ أَصٰابَتْ حَرْثَ قَوْمٍ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ فَأَهْلَکَتْهُ وَ مٰا ظَلَمَهُمُ اَللّٰهُ وَ لٰکِنْ أَنْفُسَهُمْ یَظْلِمُونَ (۱۱۷) یٰا أَیُّهَا اَلَّذِینَ آمَنُوا لاٰ تَتَّخِذُوا بِطٰانَةً ۱۱۶مِنْ دُونِکُمْ لاٰ یَأْلُونَکُمْ خَبٰالاً وَدُّوا مٰا عَنِتُّمْ قَدْ بَدَتِ اَلْبَغْضٰاءُ مِنْ أَفْوٰاهِهِمْ وَ مٰا تُخْفِی صُدُورُهُمْ أَکْبَرُ قَدْ بَیَّنّٰا لَکُمُ اَلْآیٰاتِ إِنْ کُنْتُمْ تَعْقِلُونَ (۱۱۸)
مثل آنچه انفاق میکنند در این زندگانی دنیا چون داستان بادیست که در آن باشد سرمای سخت که برسد بکشت زار قومی که ستم کردند بر خودشان پس نابود کرد آن را و ستم نکرد ایشان را خدا و لیکن بر خودشان ستم میکردند (۱۱۷) ای آن کسانی که گرویدند مگیرید همراز از غیرتان کوتاهی نمیکنند با شما در فساد دوست داشتند رنج داشتن شما را بدرستی که ظاهر دشمنی از دهنهای ایشان و آنچه پنهان دارد سینههای ایشان بزرگتر است بدرستی که بیان کردیم برای شما آیتها را اگر باشید شما که دریابید بعقل (۱۱۸)
« در بیان انفاق اهل نفاق »
هست انفاق خسیسان در مثل
همچو بادی سرد بر کِشت عمل
میکنند انفاق بر ضد رسول
کی شود انفاق غدّاران قبول
در حیات دنیوی انفاقشان
زشت و نابود است چون اخلاقشان
یا چو بادی کآن زند بر کِشته ها
سوزد و از کف رود سررشته ها
کِشته های ظالمان گردد تباه
از سموم گرم یا سرد و سیاه
ور که انفاقی بود از عدل و دین
کِشته ها را شد چو باد فرودین
حق نکرده هیچ بر ایشان ستم
بل ستم بر نفس خود کردند هم
می نگیرید ای گروه مؤمنان
محرم رازی سوای خود عیان
غیر هم کیشان خود یعنی که یار
حزم نبود گر کند کس اختیار
تا که در روز تباهی کوتهی
ناید از ایشان پدید از همرهی
یار آن باشد که تا آخر نفس
با شما همره بود دور از هوس
وآن اگر همدین نباشد مشکل است
نه رفیق ره نه یار منزل است
رنجتان را دوست دارند از فساد
وز دهانهاشان پدید آید عناد
وآنچه می دارند پنهان در صدور
اکبر است از آنچه آید در ظهور
هست یعنی بغض پنهانشان فزون
زآنچه آید از دهان و لب برون
تا که از دین شما بیگانه اند
خصم جانند ارچه یار خانه اند
بر شما حق کرد این راز آشکار
تا بیابید از تعقل و اعتبار
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن به توصیف انفاق افراد منافق و ناپاک در دنیا میپردازد. در آن، انفاق این افراد به باد سردی تشبیه شده که به محصول زراعت ظالمانه آسیب میزند و آن را از بین میبرد. خداوند به آنها هیچ ستمی نکرده بلکه خودشان بر خود ظلم میکنند. سپس به مؤمنان هشدار داده میشود که نباید از غیر خود هم راز و همپیمان بگیرند، چرا که آنان در باطن به آنها دشمنی دارند و نشانههای دشمنیشان از زبانشان آشکار است. آنچه در دل دارند بزرگتر و مخربتر از آن چیزی است که بر زبان میآورند. در نهایت، حفظ اتحاد با مؤمنان و پرهیز از ارتباط با غیر همکیشان تأکید میشود.