صحیفهٔ دوم - در ذکر علماء — صحیفهٔ دوم در ذکر سادات و علما سام میرزا صفوی
سام میرزا صفوی / صحیفهٔ دوم در ذکر سادات و علما
فهرست شعرها
- ۱۴۵- مولانا قاضی شمس الدین محمد معلم — مولدش لاهیجان گیلان است در محلی که صاحبقران مغفور در آنجا تشریف داشته اند بملازمت ایشان بعزم جهانگیری علم برافراخته در ابتدای ظهور دولت این دودمان عظیم الشان منصب صدارت ممالک محروسه تعلق بدیشان داشت، بعد از آنکه مدتی ترک آن کرده بحال خود می بودند و ب
- ۱۴۲- مولانا محمد ابوطالب جرجانی — بزیور فضایل نفسانی و حلیه کمالات انسانی محلی است، تحریر قواعد شرایعش تبصره المتعلمین خواص و عوام و ارشاد و دروس حقایق مأنوسش تذکره ی فقهای ایام و علمای انام، مدت مدید در عتبات عالیات می بود و آخر از آنجا بعراق عجم آمده در کاشان اقامت فرموده و در شهور
- ۱۴۶- مولانا رکن الدین مسعود — اصلش از شیراز است و از عظمای اطبای عمر خود . بیمن نفس و سعادت قدم مشهور و ممتاز، از جمله شاگران نجیب مولانا صدرالدین علی طبیب است از شیراز متوجه کاشان گشته در آنجا توطن فرمودند و در اواخر ایام بطبابت نواب صاحبقرانی شرف امتیاز یافت در شهور سنه ست و ار
- ۱۳۹- قاضی میر حسین منطقی — از اکابر یزد است و مسقط الرأسش قصبه میبد است در اوان جوانی بشیراز رفته نزد علامه دوانی تحصیل نموده و در اکثر علوم خصوصا اقسام احکام حکمی فیلسوف و در میان همگنان بصفت عالی رتبت انی اعلم مالا تعلمون موصوف گردید، تصانیف متینش بسیار، در رغرر فواید رزینش
- ۱۴۱- مولانا حسین اردبیلی — عامل کامل و نکته دان فاضل بود کواکب فضائل نفسانی، از مطلع آن معلم ثانی، طالع و انوار تجرد در اکثر فنون و مقاصد علوم از مواقف تألیف تحریرش ساطع، در اوایل حال و جوانی در خدمت حضرت ارشاد پناه هدایت دستگاه سلطان حیدر صفوی قدس سره العزیز مشرف بوده باشارات
- ۱۴۰- مولانا جلال الدین محمد دوانی — ارسطوی ثانی بلکه افلاطون یونانی است شرح تجرید و تفریدش از تعلیق حواشی اهل توصیف و تحقیق مستغنی، از بیان، و جلالت قدرش، از غایت اضائت اشراق انوار ذاتش از بسط و تطویل بی نیاز .
- ۱۴۴- مولانا سلطان محمد استر ابادی صدقی تخلص — عالم کامل و شاعر فاضل است اکثر علوم خصوصا کلام و فقه را ورزیده در بحث علمی و فصاحت بی نظیر زمان و در شعر و انشاء یگانه دوران اما بسیار بی طالع افتاده و گوئیا فلک کجرفتار ناسازگار غیر از این کاری ندارد که عاقل از او در رنج باشد و جاهل صاحب گنج و این ر
- ۱۴۳- امیر فیض الله — اصلش از دار السلام بغداد است و از امیر زاده های کریم النهاد آنجا و سلسله نسبش بآل برمک متصل و مثل هذامن برکه البرامکه مصداق حال آن سر دفتر افاضل، اطلاق لفظ امیر باو، از رهگذر امارت است نه بمعنی سیادت، در اوایل حال در عتبات عالیات می بوده و آخر از آنج
- ۱۵۴- حکیم خباز — عنایت الله نام دارد اصفهانی است و طبعی تخلص میکند و در اکثر علوم وقوفی دارد مردی است خوش صحبت و آدمی است خوش طینت این دو مطلع از اوست :
- ۱۵۱- مولانا عزالدین جبلی — از طوایف معتبر قزوین است و در اکثر علوم معقول و منقول متین، سلیقه شعرش جبلی و شیوه ی فضلش فطری است. چنانکه از این دو بیت قصیده که در مدح حاکم گیلان گفته مبین میشود .
- ۱۵۲- مولانا امان الله — از طبقه حجازیه قزوین است و در آنجا مولانا امان جان مشهور بود وفاتش در شهور سنه خمسین و تسعمایه واقع شد این مطلع از اوست :
- ۱۵۳- مولانا ذوالنون — مولد او از موضع خیارج قزوین است برادر زاده مولانا ادهم منشی است و در طب از شاگردان مولانا علاءالدین محمد است فی الواقع در علوم زحمت بسیار کشیده مدت ده سال با من بود و سه رساله یکی در حفظ صحت نفس و دیگری در بحران و دیگر در معما بنام من نوشته است در فت
- ۱۴۸- مولانا جلال الدین محمد طبیب — حاوی فضایل نفسانی و جامع اختیارات بدیع الصفات کمالات انسانی، اصفهانی است در طب شاگرد نفیس مولانا صدرالدین علی شیرازی است بعد از آنکه مولانای مذکور مدتی در گیلان رشت بسر برده بودند بخدمت صاحبقرانی مغفور مشرف گشت، این مطلع از اشعار اوست :
- ۱۴۹- مولانا شرف الدین علی بافقی — بافق قصبه ایست از قصبات ولایت کرمان و وی در ملک سخنوری و طلاقت بیان سحبان زمان، لا تکلف، تا اختر فضایلش بافق کمال برآمده از پرتو طلوع آن عرصه ساحت فصاحت روشن است . و تا گلبن افضالش در جویبار سرابستان کمالات سرکشیده فضای دلگشای بلاغت از سایه گلشن او خ
- ۱۵۰- قاضی عبدالخالق کره رودی — از طبقات بلده المؤمنین قم است و از زمره ی غوایت مآب و الشعراء یتبعهم الغاوون زیرا که با وجود تمکن در مسند خیرالبرایا اکثر اوقات زبان به فحش و هجو میگشود و غایتش خالی از فضایل و خوش طبعی نبود این بیت از جمله اشعار اوست :
- ۱۴۷- مولانا کمال الدین حسین — ولد رشید حکیم مذکور است نفس نفیسش تریاق فاروق داروخانه فاذا مرضت فهو یشفین و قدم شفا اثرش نجات بخش ما هو شفاء و رحمه للعالمین در علم طب ید بیضا داشت و در علم حکمت نفس مسیحا، در فضایل و سایر اقسام علوم عل تفوق میافراشت، خطش رقم نسخ بر تعلیق استادان می
- ۱۵۶- مولانا عبدالعلی تونی — اکثر علوم متداوله را تتبع کرده و درکمال تقوی و طهارت است و در اجتناب از نامشروعات در میان ارباب ذکاء بوفا مشهور است و نزد اصحاب صفا، بخوش طبعی مقرر و مذکور . این مطلع از اوست :
- ۱۵۹- مولانا طالب گیلانی — از علوم خصوصا طب باخبر است و از فنون و صنایع شعری نیز مخبر، چنانکه در آن فن رساله ای تصنیف کرده این مطلع از اوست :
- ۱۶۰- مولانا اشرف — از اردبیل عراق است و بقدر خوش نویسی دارد . و خالی از فضیلتی نیست این مطلع از اوست :
- ۱۵۸- مولانا شاه قلی — از ولایت خلخال عراق است و در مولویت و معما بین الأقران طاق . این دو مطلع از اوست :
- ۱۵۵- مولانا صنع الله — اگر چه از ولایت کاشان است اما مدتها شد که اوقاتش در تبریز بطبابت میگذرد قصیده ای در باب فتح شیروان که در شهوسنه اربع و اربعین و تسعمایه اولیای دولت قاهره را دست داده بود گفته که از هر مصرع آن تاریخ آن سال بیرون میآید مطلعش اینست:
- ۱۵۷- مولانا خلیل الله منجم — از ولایت کاشان است و در نجوم و طب و دیگر علوم صاحب وقوف است و در شعر هم بد نیست این مطلع از اوست :
- ۱۶۱- شیخ فضل الله — از مردم معتبر شیراز بود و در میانه اهل فضل بخوش طبعی و ادراک ممتاز، ولی تخلص میکرد . این رباعی از اوست :