نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۱۷ - در مدح شاه اولیاء(ع) صامت بروجردی

صامت بروجردی / قصاید / وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)

در لوح، چون قلم به سخن ابتدا نمود

دیباچه را به مدحِ شهِ اولیا نمود

شاهی که ساخت صفِ عدو، قاعِ صَفصَفا

هر جا که رو به یاوریِ مصطفی نمود

بر جا نهاد «کشفِ غطا» را یقینِ وی

از بس که در بِحارِ معارف شنا نمود

ممکن نبود رؤیتِ واجب، از این سبب

او را خدای، آیینه‌یِ حق‌نما نمود

دادش خدا ز علمِ لدنّی به دل فروغ

پس بر تمامِ گمشدگان رهنما نمود

زد ضربتی به تارکِ مَرحب که تا سقر

هی تاخت با دو اسبه و هی مرحبا نمود

تا چون کلیم، روزِ جهودان چو شب کند

سبّابه را به کندنِ در، چون عصا نمود

بهرِ ثبوتِ معنیِ «الّا»، به ذوالفقار

امحای اهلِ شرک به تصویرِ «لا» نمود

قسّامِ خُلد و نار، که پیش از صفِ شمار

از هم بهشت و دوزخیان را سوا نمود

پاسِ شریعتِ نبوی را نگاه داشت

بعد از نبی به اسمِ نبی اکتفا نمود

ورنه سگی که بود پلیدِ کم‌از‌ زنی

کو ادعایِ منصبِ شیرِ خدا نمود

هر کس به چهار موجه‌یِ درد و بلا فتاد

بهرِ نجاتِ خود به علی التجا نمود

یاللعجب که با همه قدرت، نمود صبر

تا شمر، این قدر به حسینش جفا نمود

مظلوم و تشنه‌کام و دل‌افسرده و غریب

با خنجر از جفا سرِ او را جدا نمود

در پیشِ چشمِ زینبِ محزونِ دل‌کباب

از سُمِّ اسب، جسمِ حسین توتیا نمود

بی‌غسل و بی‌کفن، بدنِ سبطِ مصطفی

عریان به رویِ خاک، به کرب‌وبلا نمود

دود از خیامِ آلِ نبی رفت تا سپهر

زان آتشی که شمرِ ستمگر به پا نمود

بیمار را سوارِ شتر کرد و بی‌جهاز

الحق عجب رعایتِ زین‌العبا نمود

رخسارِ او ز ضربتِ سیلی، کباب کرد

هر جا سکینه زمزمه‌یِ «یا ابا» نمود

آن روز شد، به دیده‌یِ زینب، جهان سیاه

کاندر خرابه، با دلِ‌افسرده جا نمود

در مجلسِ یزید چو بنشست بی‌حجاب

از غصه، مرگِ خویش طلب از خدا نمود

تا بیشتر زند به دلِ وی شرر، یزید

چوبِ ستم به لعلِ حسین آشنا نمود

«صامت» به ماتمِ شهِ دین بود نوحه‌گر

تا از جهان، مُقام به دارِ بقا نمود

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر در مدح حضرت علی (ع) و واقعه عاشورا سروده شده و به ویژگی‌ها و فضائل علی اشاره دارد. شاعر به صفات والای او مانند علم لدنی، حراست از شریعت و بروز قدرت و صبر علی در مقابل ظلم شمر اشاره می‌کند. همچنین به مظلومیت امام حسین (ع) در کربلا و مصایب او و خانواده‌اش می‌پردازد. شاعر به توصیف صحنه‌های دردناک عاشورا، از جمله شهادت حسین در مقابل چشمان زینب و بی‌حرمتی‌های یزید اشاره می‌کند. این شعر باعث بروز احساسات عمیق و اندوه زینب و دیگر اهل بیت در مصائب عاشورا می‌شود.