شمارهٔ ۵۵ سنایی
سنایی غزنوی / غزلیات / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
نرگسین چشما به گرد نرگس تو تیر چیست
وان سیاهی اندرو پیوسته همچون قیر چیست
گر سیاهی نیست اندر نرگس تو گرد او
آن سیه مژگان زهرآلود همچون تیر چیست
گر شراب و شیر خواهی ریخته بر ارغوان
پنجه‌های دست رنگین پر شراب و شیر چیست
گر مثال دست شاه زنگ دارد زلف تو
پس دو دست شاه زنگی بسته در زنجیر چیست
آیتی بنبشته‌ای گرد لب یاقوت رنگ
اندر آن آیت بگو تا معنی و تفسیر چیست
دل تو را دادم توکل بر خدای دادگر
روی کردم سوی تو تا بر سرم تقدیر چیست
مر مرا گر کشته خواهی پس بکش یکبارگی
من کیم در کشتن من این همه تدبیر چیست
مر مرا چون زیر کردی در فراق روی خویش
وانگهی گویی خروش و نالهٔ چون زیر چیست
ای سنایی در فراقش صابری را پیشه گیر
جز صبوری کردن اندر عاشقی تدبیر چیست
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به احساسات عمیق عشق و درد ناشی از فراق می‌پردازد. شاعر با توصیف چشم‌های نرگس‌گون معشوق و تضادهای زیبایی آنها، به ابهاماتی در مورد ماهیت و معنای زیبایی اشاره می‌کند. او از نشانه‌ها و نمادهای مختلفی مانند شراب و شیر، زنجیر و یاقوت برای بیان شدت عشق و رنجش استفاده می‌کند. همچنین، شاعر به دلشکستگی و ناامیدی خود اشاره کرده و از معشوق می‌خواهد که اگر قصد کشتن او را دارد، این کار را یکباره و بدون تردید انجام دهد. در نهایت، او به صبر و تحمل در عشق تأکید دارد و به سنایی نصیحت می‌کند که در فراق باید صابر باشد.