نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۱۴۶ سنایی

سنایی غزنوی / قصاید و قطعات / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)

ای برادر خویش را زین جمع خودبینان مکن

کار دشوارست تو بر خویشتن آسان مکن

صحبت هر ناکسی مگزین و رنج دل مبین

روی بر ایشان مدار و پشت بر ایشان مکن

عقل سلطانست و فرمانش روان بر جان و دل

رو چو مردان روز و شب جز خدمت سلطان مکن

مرد باش و گرم رو در راه مردان روز و شب

تیغ گیر و زخم زن دین از زبان ویران مکن

گر زلیخا نیستی در آسیای مهر آس

بیهده چندین حدیث یوسف کنعان مکن

چند بر موسی حدیث طور و اخبار کلیم

بدعت فرعون مدار و طاعت سلمان مکن

هفت چرخ و چار طبع و پنج حس محرم نیند

روی جز در حق مدار و حکم جز قرآن مکن

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن نصیحتی است به برادر، که او را از جمع خودبینان دور نگه دارد و به او یادآور می‌شود که کارها را دشوار نکند. صحبت‌ کردن با افراد نابخرد را بی‌فایده می‌داند و توصیه می‌کند از آن‌ها دوری کند. عقل را به‌عنوان فرمانروا معرفی می‌کند و می‌گوید باید در خدمت حقیقت و حق بود. همچنین از او می‌خواهد که در مسیر مردانگی قدم بردارد و دروغ نگوید. اشاره به شخصیت‌هایی مانند زلیخا و موسی، به‌منظور اشاره به اهمیت واقعیت و دوری از افسانه‌ها و بدعت‌ها دارد. در نهایت، او را به‌سوی حق و قرآن هدایت می‌کند و از هرگونه قضاوت غیرموجه برحذر می‌دارد.