نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۱۷۶ سنایی

سنایی غزنوی / قصاید و قطعات / وزن: فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مثمن مخبون محذوف)

نکند دانا مستی نخورد عاقل می

ننهد مرد خردمند سوی مستی پی

چه خوری چیزی کز خوردن آن چیز ترا

نی چون سرو نماید به مثل سرو چو نی

گر کنی بخشش گویند که می کرد نه او

ور کنی عربده گویند که او کرد نه می

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

در این شعر، شاعر به نکته‌ای عمیق درباره عقل و مستی اشاره می‌کند. او می‌گوید انسان‌های دانا و عاقل هرگز به مستی و شیوه‌های غیرعقلانی روی نمی‌آورند. همچنین، او تأکید می‌کند که اگر کسی بخواهد چیزی بخورد که به او آسیب می‌زند، به معنای واقعی برای او نیکو نخواهد بود. در ادامه، شاعر می‌فرماید که اگر شخصی چیزی خیری را ببخشد، مردم او را به خوبی خواهند شناخت و اگر دچار جنون و عربده شود، نیز نه او را و نه مستی را تقصیر خواهند دانست. این اشعار نشان‌دهنده اهمیت عقل و خرد در زندگی است و هشدار می‌دهد که نباید تحت تأثیر مستی و هیجانات نابجا قرار گرفت.