شمارهٔ ۴۰ سنایی
سنایی غزنوی / قصاید و قطعات / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
ای دل نیک مذهب و منهاج
به تو اسرار هر دلی محتاج
بر فلکها به کشف ماه ترا
از حقیقت منازل و ابراج
مبطلم گشت از حقیقت حق
در ظهور نمایش معراج
متواریست وقت شاد مباش
ایمن از قبض و مکر و استدراج
بر گذرگاه باز روز شکار
آمن از قبض کی بود دراج
روز روشن منورست ولیک
در پی اوست ظلمت شب داج
یاد کن ای سنایی از اول
گرچه بر بد ترا نهاد مزاج
آخر تست جیفهٔ مطروح
اول تست نطفهٔ امشاج
گر هوایی مطهری ز صفات
ور خرابی مسلمی ز خراج
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به نکات عرفانی و معنوی اشاره دارد و از دل، به عنوان یک موجود خوب و نیک میگوید که دارای اسرار زیادی است. شاعر بر این باور است که دل انسان به کشف حقایق و معراجهای روحانی نیاز دارد و در مسیر شناخت حقیقت به موانعی برخورد میکند که باید از آنها پرهیز کند. او تأکید میکند که انسان باید در برابر مشکلات و چالشها شاد و امیدوار باشد و از قدرتهای منفی دوری کند. همچنین اشاره دارد که با وجود نور روز، ممکن است ظلمتهایی وجود داشته باشد که باید از آنها آگاه بود. نهایتاً، شاعر به اهمیت خودشناسی و توجه به ذات خویش اشاره میکند و به یادآوری این نکته میپردازد که انسانها در آغاز و انتها از یک منبع اصلی هستند.