بخش ۴۰ - التمثیل لابن الغافل والاب العاقل سنایی
سنایی غزنوی / الباب الاوّل: در توحید باری تعالی / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
به پسر شیخ گوکانی گفت
که ترا بهر کارهای نهفت
اندرین کوچه خانهای باید
گر کلیدان به چپ بود شاید
ساز پیرایه در ره تجرید
هم سر از شرع و هم سر از توحید
اندرین منزل عنا و ضرر
چون مسافر درآی و زود گذر
بر درِ بوستان الاالله
برکش و نیست کن قبا و کلاه
نیست شود تا همو دهد به صواب
لمنالملک را سؤال و جواب
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
شاعر به پسر شیخ گوکانی میگوید که برای کارهای مخفی خود در این کوچه، باید خانهای پیدا کند. اگر کلید در سمت چپ باشد، شاید بتواند وارد شود. او اشاره میکند که برای رسیدن به حقیقت و خلوص، باید از دنیا جدا شود و هم به شرع و هم به توحید توجه کند. در این خانه پر از خطرات، مانند یک مسافر باید به سرعت عبور کند. در مقابل در بوستان خدا (الاالله)، باید لباس و کلاه را کنار بگذارد تا در نهایت به شناخت و حقیقت برسد و بتواند پاسخ سوالاتش را از خداوند بگیرد.