نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۸ - ذکر تلاوة قرآن سنایی

سنایی غزنوی / الباب الثانی:‌ فی الکلام ذکر کلام الملک العلّام یسهل المرام / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

کی چشی طعم و لذّت قرآن

چون زبان بردی و نبردی جان

از درِ تن به منظر جان آی

به تماشای باغ قرآن آی

تا به جان تو جلوه بنماید

آنچه بود آنچه هست وانچ آید

تر و خشک جهان درون و برون

آنچه موجود شد به کن فیکون

حکمهایی که گشت ازو محکوم

همه گردد ترا ازو معلوم

بشنواند ترا صفات خدای

گشته پیشت به صدق قصّه سرای

مستمع چون کند سماع کلام

گیردش نطق موی بر اندام

تا ببینی به دیدهٔ اخلاص

چون بخوانی تو سورهٔ اخلاص

صورتی همچو سرو غاتفری

نظم او چون بنفشهٔ طبری

نصب و رفعش چو عرش و چون کرسی

گر تو از مرشد خرد پرسی

جرّ و جزم وی از طریق قدم

لوح محفوظ و سرِّ سیر قلم

حرفها بال روح و پردهٔ نور

نقطه‌ها خال مُشک بر رخ حور

این چنین درنگر به صورت او

چون بخوانی تو سرِّ سورت او

تا الف را درون رای آرد

با و تا را به زیر پای آرد

تا فروشد به جای جان و خرد

صورت خوب را به هشدهٔ بد

زانکه در کوی عشق و حدّت هنگ

بیش از این قیمتی نیارد رنگ

بوتهٔ شهوت امتحانش کند

پس از آن همچو زرّ کانش کند

پس دگرباره بوته‌ای سازد

تا درو غِشّ و خشم بگذارد

پس چو نرمش کند فرو ساید

تا بدو تاج را بیاراید

هرکرا ملک عقل و دین باشد

افسر و تاج او چنین باشد

سخنی کز تو گشت آلوده

گرچه نیکوست هست بیهوده

باد اگرچه خوش آمد و دلکش

بر حدث بگذرد نماند خوش

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن به بررسی طعم و لذت قرآن و تأثیر معنوی آن بر جان انسان می‌پردازد. شاعر از ما می‌خواهد که در دنیای زندگی مادی خود با جان خود ارتباط برقرار کرده و به تماشای زیبایی‌های قرآن بپردازیم. او تأکید می‌کند که قرآن حاوی حکم‌ها و صفات خدایی است که اگر با اخلاص و دقت خوانده شود، در دل و جان انسان تأثیر می‌گذارد. همچنین به تشبیهاتی از زیبایی‌ها و جذابیت‌های قرآن می‌پردازد و از ما می‌خواهد که در راه عشق و حقیقت گام برداریم. در نهایت، او اشاره می‌کند که کلمات زیبا و خوشایند اگر از درون پاک نباشند، ماندگار نخواهند بود و انسان باید از طعمی که قرآن در زندگی‌اش ایجاد می‌کند خداجویانه بهره‌برداری کند.