بخش ۲۶ - اندر بیان نسب آدمی من عرف نفسه فقد عرف ربه سنایی
سنایی غزنوی / الباب السّادس فی ذکر نفس الکلّی و احواله / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
تو به قوت خلیفه‌ای به گهر
قوّت خویش را به فعل آور
آدمی را میان عقل و هوا
اختیارست شرح کرّمنا
آدمی را مدار خوار که غیب
جوهری شد میان رشتهٔ عیب
از عبیدان ورای پرده چرا
اختیار اختیار کرده ترا
تا تو از راه خشم و قلّاشی
یا ددی یا بهیمه‌ای باشی
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن به مفهوم اختیار انسان می‌پردازد. انسان دارای عقل و اراده است که می‌تواند بین خیر و شر انتخاب کند. او باید از قدرت خود استفاده کند و انتخاب‌های درست را انجام دهد. متن به این نکته اشاره می‌کند که انسان باید هوشیار باشد و از غفلت و عیب‌جویی دوری کند، زیرا در نهایت، اختیار به خود او برمی‌گردد که تصمیم بگیرد از کدام مسیر (خوب یا بد) حرکت کند.